Onzekerheid

Wat is onzekerheid?

Onzekerheid is het gevoel dat je aan jezelf twijfelt. Het ontstaat vaak door een gebrek aan zelfvertrouwen. Je kan twijfelen aan je vaardigheden, je kennis of wie je bent. Daardoor vertrouw je je eigen beslissingen minder en kan je je gespannen of angstig voelen. Dit gevoel kan ontstaan door eerdere ervaringen, zoals kritiek of afwijzing, of doordat je jezelf vergelijkt met anderen. Een beetje twijfel is normaal, maar als het te veel wordt, kan dat leiden tot stress en het vermijden van belangrijke keuzes.

Symptomen van onzekerheid

Dat je niet altijd zeker van jezelf bent, is meestal niet zichtbaar voor anderen. Zelf kan je de volgende kenmerken van onzekerheid herkennen:

Oorzaken van onzekerheid

Onzekerheid kan ontstaan door vervelende ervaringen, zoals pesten, gekleineerd worden, mishandeling of seksueel misbruik. Dat kan je gevoel van eigenwaarde aantasten. Ook jezelf vergelijken met anderen of het idee hebben dat je anders bent, kan dit gevoel versterken.

Soms ontstaat dit gevoel zonder duidelijke aanleiding, bijvoorbeeld als je hooggevoelig of introvert bent, of wanneer je perfectionistisch bent opgevoed. Ook te weinig uitdaging (bore-out) of het gevoel controle kwijt te zijn, bijvoorbeeld in stressvolle of onvoorspelbare situaties, kan je zelfvertrouwen aantasten.

Gevolgen van langdurige onzekerheid

Onzekerheid kan grote gevolgen hebben voor je mentale gezondheid. Als je steeds twijfelt aan jezelf, kan je somber worden of zelfs depressieve gevoelens ontwikkelen. Je zit veel in je hoofd en piekert veel, vooral over de toekomst. Dit kan leiden tot faalangst: je bent bang om fouten te maken of niet aan verwachtingen te voldoen. Daardoor durf je minder en neemt je zelfvertrouwen verder af. Ook kan je verlegen worden, waardoor je je ongemakkelijk voelt in sociale situaties of je liever terugtrekt. Je kan je eenzaam voelen en last krijgen van sociale angst, omdat je het idee hebt dat je er niet bij hoort of niet goed genoeg bent. Soms ontstaat er zelfs verlatingsangst: je bent bang dat anderen je in de steek laten, wat relaties lastig maakt.

Deze onzekerheid uit zich vaak ook in gedrag. Op je werk kan je bijvoorbeeld last hebben van stress of moeite met keuzes maken. In je relatie kan je jaloers of onzeker worden, wat kan zorgen voor relatieproblemen. Soms uit de onzekerheid zich in eetstoornissen, zoals anorexia of boulimia. Ook overgewicht (obesitas) kan een gevolg zijn van onzekerheid. Dit kan bijvoorbeeld doordat je je lichaam niet accepteert of je eigenwaarde koppelt aan je uiterlijk. Ook lichamelijk kan je klachten krijgen. Langdurige onzekerheid kan soms leiden tot angststoornissen, bijvoorbeeld angst om de deur uit te gaan of onder de mensen te zijn (agorafobie). Daarnaast kan je last krijgen van lichamelijke klachten zoals hoofdpijn, buikpijn of spierspanning, zonder duidelijke medische oorzaak.

Behandeling bij onzekerheid

Als onzekerheid je dagelijks leven belemmert, kan professionele hulp uitkomst bieden. Een psycholoog helpt je begrijpen waar je onzekerheid vandaan komt. Samen kijk je naar je gedachten over jezelf, je gedrag en terugkerende patronen. Er zijn verschillende behandelvormen die je hierbij kunnen helpen, zoals:

• ACT (Acceptance Commitment Therapy): In deze therapievorm leer je negatieve gedachten die je hebt meegekregen, te herkennen en los te laten. Je leert meer in het hier en nu te leven en te ontdekken wat voor jou écht belangrijk is. Vanuit deze waarden leer je bewuste keuzes maken en daarnaar te handelen.
• CGT (Cognitieve gedragstherapie): Deze therapie richt zich op het herkennen en veranderen van negatieve gedachten en gedragspatronen. CGT is heel geschikt als je veel twijfelt aan jezelf, moeite hebt met grenzen stellen of bang bent om fouten te maken.
• EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) is een vorm van traumatherapie. Als je onzeker bent geworden door een trauma, kan EMDR helpen om heftige herinneringen te verwerken en rust te vinden.
• Schematherapie helpt je om te ontdekken welke niet-helpende patronen je hebt ontwikkeld. Deze belemmerende patronen leer je doorbreken.

Daarnaast werk je aan het opbouwen van meer vertrouwen in jezelf. Steun van mensen om je heen, fijne relaties, hobby’s en nieuwe positieve ervaringen kunnen daarbij helpen.

Hulp bij onzekerheid

Heb je last van onzekerheid, heb je vragen of ben je op zoek naar de juiste hulp? Ons psychologisch verwijsteam staat klaar met persoonlijk advies en kan je direct koppelen aan een psycholoog die bij je past. Bel 085-4014720 of plan direct je adviesgesprek in.

Bronnen

Bij het samenstellen van deze pagina is gebruik gemaakt van de volgende bronnen:

• Thuisarts.nl