Wat is verlatingsangst?

Verlatingsangst is de angst om alleen gelaten te worden. Je bent bang dat iemand die belangrijk voor je is - je partner, vriend(in) of familielid - je verlaat. Alleen al het idee kan overweldigend zijn. Je kan je onrustig voelen als je alleen bent, of als je straks alleen zal zijn.

Deze vorm van angst komt niet alleen voor bij kinderen. Ook volwassenen hebben er last van, vaak zonder dat ze precies weten waarom. Deze angst is vaak ontstaan in de kindertijd. Verlatingsangst is een vorm van angst. Het kan onderdeel zijn van een angststoornis, maar ook voorkomen zonder diagnose. Het wordt ook wel isolofobie of separatieangst genoemd.

Symptomen verlatingsangst

Bij verlatingsangst merk je niet altijd meteen de negatieve gevolgen. Soms blijft de angst op de achtergrond en kan je er goed mee leven. Maar het kan ook gebeuren dat die angst zo sterk wordt dat hij veel invloed heeft op je dagelijks leven. Dit kan zich uiten in klachten zoals:

• Je bent bang om alleen te zijn.
• Je bent snel jaloers, bijvoorbeeld als je partner goed met iemand anders omgaat.
• Je hebt vaak nachtmerries waarin je wordt verlaten.
• Je maakt je veel zorgen dat er iets gebeurt met mensen om wie je geeft.
• Je denkt dat je niet zonder die ander kan.
• Je hebt veel behoefte aan bevestiging.
• Je vindt het moeilijk om dingen alleen te doen.
• Soms gedraag je je controlerend.
• Het is lastig voor je om diepe relaties aan te gaan.

Verlatingsangst bij volwassenen

Verlatingsangst kan je ook op volwassen leeftijd in de weg zitten. Je kan bang zijn om alleen achter te blijven en doet er alles aan om dit te voorkomen. Je past je vaak aan (pleasen) en zet je eigen wensen opzij. Hierdoor kan je jezelf kwijtraken en ontstaat er juist meer spanning en onzekerheid. Daarnaast kan je ook (emotioneel) afhankelijk zijn van je partner of iemand anders die belangrijk voor je is. Belangrijke stappen in je leven stel je uit of neem je niet, zoals het beëindigen van een relatie die niet meer goed voelt - uit angst voor verlies.

Oorzaak van verlatingsangst

Verlatingsangst zie je vaak bij jonge kinderen die hun ouders niet los willen laten. Dat is heel normaal, vooral tot ongeveer vier jaar. Meestal leert een kind dat ouders even weg kunnen gaan en vanzelf weer terugkomen. Maar dat vertrouwen groeit niet bij iedereen. Sommige mensen blijven het gevoel houden dat belangrijke mensen hen zullen verlaten. Dit kan te maken hebben met een onveilige hechting in de jeugd, bijvoorbeeld wanneer ouders emotioneel niet echt aanwezig waren, of wanneer je te weinig aandacht, erkenning of bevestiging kreeg. Als kind leer je dan dat je extra je best moet doen om die aandacht en erkenning te krijgen.

Ingrijpende gebeurtenissen kunnen ook een rol spelen bij het ontstaan van verlatingsangst. Denk aan het verlies van een dierbare, ziekte of een andere nare ervaring. Je kan ook op een latere leeftijd verlatingsangst ontwikkelen, bijvoorbeeld na een moeilijke situatie in een eerdere liefdesrelatie, zoals vreemdgaan of een relatiebreuk.

Wanneer is het goed om hulp te zoeken bij verlatingsangst?

Verlatingsangst kan je leven kleiner maken. Als je langer dan zes maanden last hebt van deze angst en je merkt dat je dagelijks leven wordt beperkt, je steeds bevestiging zoek zonder dat dit rust geeft en je relaties onder druk komen te staan door claimen, pleasen, vermijden of controleren, dan is het goed om hulp te zoeken. Zeker als je steeds tegen dezelfde patronen in relaties aanloopt.

Verlatingsangst behandelen

Verlatingsangst is gelukkig goed te behandelen. Welke behandeling bij je past, hangt af van waar jouw angst vandaan komt. Daarom kijk je samen met een psycholoog eerst naar de oorzaak. Op basis daarvan wordt een passende behandeling gekozen, zoals:

• Cognitieve gedragstherapie (CGT). Samen met je psycholoog kijk je naar je gedachten en gevoelens rondom verlaten worden. Je ontdekt waar deze vandaan komen en hoe ze je leven beïnvloeden. Vervolgens oefen je met nieuwe gedachten en patronen, zodat je meer vertrouwen ervaart.
• Schematherapie.  Bij schematherapie kijk je samen met je psycholoog naar ervaringen uit je jeugd, vooral naar hoe opvoeders met je omgingen. Deze ervaringen kunnen veel invloed hebben op hoe je je nu voelt en gedraagt. Je leert vaste patronen, overtuigingen en valkuilen herkennen en stap voor stap veranderen.
• Relatietherapie. Als verlatingsangst jouw relaties belemmert, kan relatietherapie een goede oplossing zijn. Je krijgt inzicht in hoe de angst jullie relatie beïnvloedt en welke patronen daardoor zijn ontstaan. Samen leer je beter communiceren, een veilige band opbouwen en omgaan met triggers rondom verlaten worden.
• Systeemtherapie. Bij systeemtherapie kijk je naar hoe je angst je relaties beïnvloedt. Je krijgt inzicht in terugkerende patronen in relaties en leert deze beter begrijpen en doorbreken. Zo werk je aan relaties die voor jou veiliger en prettiger aanvoelen. De therapeutische relatie speelt vaak ook een belangrijke rol in het ontwikkelen van meer veiligheid en vertrouwen.

Hulp bij verlatingsangst

Drukt verlatingsangst een stempel op jouw relatie en wil je dit aanpakken? Verlatingsangst is gelukkig goed te behandelen. Zoek je een psycholoog of heb je vragen? Bel vrijblijvend naar 085-4014720 of plan hier jouw adviesgesprek in. We helpen graag.