Je kent vast de bekende stressreacties: vechten, vluchten of bevriezen. Maar er is er nog een: fawning. Dit is een vorm van overmatig pleasen of aanpassen om gevaar te vermijden. Fawning is geen bewuste keuze, maar een overlevingsstrategie: een automatische reactie van je zenuwstelsel als je je onveilig of bedreigd voelt. Je doet er alles aan om confrontaties te vermijden en het anderen naar de zin te maken door de wensen en behoeften van de ander voorop te stellen, zelfs als dat betekent dat je over je eigen grenzen heen gaat.
Een oude oplossing voor een oud probleem
Pleasen is vaak iets wat je al jong hebt geleerd. Misschien was het thuis onveilig of onvoorspelbaar, waardoor je geen basis van veilige hechting hebt. Of kreeg je alleen waardering als je ‘lief’ was. Door je aan te passen aan de wensen van anderen, voelde je je veiliger. Je leerde dat je oké was zolang je geen last veroorzaakte. Pleasen werd jouw manier om gezien te worden. Zo maakte je verbinding.
Wij kunnen je helpen
Direct de juiste hulp van een psycholoog die bij jou past
- Gekwalificeerde psychologen
- Snel en persoonlijk
- Geen wachtlijst
De keerzijde van altijd aardig zijn
In je volwassen leven kan die strategie je flink in de weg zitten. Je voelt je verantwoordelijk voor het welzijn van anderen, maar vergeet jezelf. Je bent altijd bezig met wat anderen denken en voelen, en hoe je op hen overkomt. Dat maakt je hyperbewust, bang om iets verkeerds te zeggen en onderdanig in relaties. Grenzen aangeven is lastig. Je zegt sneller ‘ja’ dan je wil. En als iemand boos of teleurgesteld is, voelt dat als jouw schuld. Als je jezelf altijd aanpast, verlies je je eigen identiteit en ga je voorbij aan jouw waarden en behoeften. Dat put uit. Mentaal én fysiek.
Een voorbeeld uit de praktijk
Neem Eva, 32 jaar. Op haar werk wordt ze altijd gezien als ‘die fijne collega’. Ze zegt nooit nee, vangt de klussen op die anderen laten liggen en biedt zich vrijwillig aan voor extra taken. Maar ondertussen raakt ze oververmoeid. Ze durft geen grenzen te stellen uit angst voor afwijzing of gedoe. Tot ze zich op een dag ziek meldt. Ze is op. Een burn-out. In therapie ontdekt ze dat haar gedrag alles te maken heeft met vroeger: thuis mocht ze geen ruimte innemen. Alleen als ze zich aanpaste, kreeg ze aandacht.
Je mag jezelf op één zetten
Gelukkig kan je wat je hebt geleerd ook weer afleren. Dat betekent niet dat je ineens egoïstisch moet worden. Wel dat je leert voelen wat jij nodig hebt. Dat je grenzen gaat herkennen én benoemen. Dat je leert dat zorgen voor jezelf net zo belangrijk is als zorgen voor een ander. En dat je werkt aan je zelfbeeld, zodat je leert dat je eigenwaarde niet komt uit de goedkeuring van anderen, maar dat je goed bent gewoon zoals je bent.
Ben jij een pleaser en wil je leren om beter voor jezelf te zorgen?
Fawning ombuigen tot een gezondere reactie is een proces van zelfreflectie en zelfcompassie. Eerst zal je de patronen die je in de weg zitten moeten herkennen om ze uiteindelijk te doorbreken. Bij Psyned helpen we je hier graag bij. Een psycholoog kan je helpen om de oorzaken van jouw pleasen te achterhalen en te onderzoeken wat de authentieke jij wilt, denkt en vindt. Samen vinden jullie een strategie om beter voor jezelf te zorgen en grenzen te stellen (assertiviteit), zodat je meer kan leven in plaats van overleven.
Plan een gratis adviesgesprek met een psycholoog die bij je past.
Lees ook ons artikel over nee zeggen: Meer tijd voor jezelf? Zo zeg je vaker ‘nee’
