Werkstress

Wat is werkstress?

Werkstress is stress die ontstaat door je werk of werkomgeving. De spanning ontstaat als je werk langere tijd meer van je vraagt dan je aankan. 

Dat kan komen door een hoge werkdruk, maar ook door onduidelijke taken, weinig invloed op je werk, conflicten of een onveilige werksfeer. Soms ontstaat werkstress door een combinatie van werk en privé. Je werk hoeft dan niet de enige oorzaak te zijn, maar kan wel bijdragen aan het gevoel dat alles te veel wordt. 

Werkstress is geen officiële diagnose. Het beschrijft de spanning en klachten die samenhangen met je werk. Als je te lang doorgaat zonder voldoende herstel, kan je overspannen raken of uiteindelijk een burn-out krijgen. 

Gezonde en ongezonde werkstress 

Niet iedere vorm van spanning is ongezond. Een korte periode van druk kan je alert maken en helpen om je aandacht bij een belangrijke taak te houden. Na afloop moet je lichaam wel de kans krijgen om tot rust te komen. 

Werkstress wordt ongezond wanneer de spanning vaak terugkomt, te lang duurt of onvoldoende wordt afgewisseld met herstel. Je staat dan steeds ‘aan’. Ook buiten werktijd blijf je misschien nadenken over taken, gesprekken of deadlines. 

Een belangrijk verschil is daarom niet alleen hoeveel werk je hebt, maar ook of je na inspanning weer kan herstellen. Wanneer vrije avonden, weekenden of vakanties niet meer voldoende helpen, is het verstandig om je klachten serieus te nemen.

Symptomen van werkstress

Werkstress kan zich op verschillende manieren uiten. De eerste signalen zijn soms klein. Je bent bijvoorbeeld sneller geïrriteerd of hebt aan het einde van de dag minder energie. Als de stress aanhoudt, kunnen de klachten sterker worden. 

Oorzaken werkstress

Werkstress ontstaat meestal niet door één oorzaak. Vaak is het een combinatie van hoge eisen, weinig herstel en het gevoel dat je weinig invloed hebt op de situatie. 

Te hoge werkdruk

Je hebt meer werk dan je binnen de beschikbare tijd kan uitvoeren. Deadlines volgen elkaar op, taken stapelen zich op en pauzes schieten erbij in. Ook altijd bereikbaar moeten zijn kan de druk verhogen. 

Onduidelijke taken en verwachtingen 

Je weet niet precies wat er van je wordt verwacht of je krijgt tegenstrijdige opdrachten. Misschien veranderen prioriteiten steeds of ben je verantwoordelijk voor resultaten zonder voldoende middelen of ondersteuning. 

Weinig invloed op je werk 

Werk kan extra zwaar voelen als je weinig vrijheid hebt om je taken, planning of werkwijze zelf te bepalen. Je hebt dan wel verantwoordelijkheid, maar weinig mogelijkheden om de situatie te veranderen. 

Te weinig uitdaging 

Ook werk dat te eenvoudig, eentonig of weinig betekenisvol voelt, kan spanning geven. Je kan je vervelen, niet gewaardeerd voelen of het idee hebben dat je kwaliteiten niet worden gebruikt. 

Conflicten en een onveilige werksfeer 

Een conflict met je leidinggevende of collega kan veel energie kosten. Dat geldt ook voor pesten, discriminatie, agressie, seksuele intimidatie of ander grensoverschrijdend gedrag. Dit zijn geen problemen die je alleen hoeft op te lossen. 

Onzekerheid over je baan 

Een tijdelijk contract, reorganisatie, mogelijke ontslagen of onduidelijkheid over je functie kunnen langdurige spanning veroorzaken. Je weet niet waar je aan toe bent en blijft daardoor alert. 

Weinig waardering of steun 

Je zet je in, maar krijgt weinig erkenning of hulp. Misschien heb je het gevoel dat je er alleen voor staat of dat je leidinggevende je klachten niet serieus neemt. 

Werkdruk en werkstress

Werkdruk en werkstress betekenen niet precies hetzelfde. Werkdruk gaat over de hoeveelheid werk, de tijd die je daarvoor hebt en de eisen die aan je worden gesteld. Werkstress is een lichamelijke en mentale reactie die kan ontstaan als de werkdruk of andere omstandigheden te zwaar worden. 

Je kan dus een hoge werkdruk ervaren zonder langdurige stress te krijgen, bijvoorbeeld wanneer de druk tijdelijk is en je voldoende steun en herstel krijgt. Andersom kan je ook werkstress ervaren zonder een volle takenlijst, bijvoorbeeld door conflicten, onzekerheid of weinig controle over je werk. 

Werkstress verminderen

Werkstress verminderen begint met begrijpen waar de spanning vandaan komt. Alleen meer ontspannen is vaak niet genoeg als de oorzaak blijft bestaan. 

1. Breng je signalen in kaart 

Schrijf een aantal momenten op waarop je spanning voelt. Wat gebeurde er vlak daarvoor? Welke gedachten had je? Wat voelde je in je lichaam? Zo ontdek je welke situaties de meeste druk geven. 

2. Onderzoek wat je kan veranderen 

Kijk welke taken, verwachtingen of omstandigheden invloed hebben op je stress. Kan je werk uitstellen, verdelen of overdragen? Zijn deadlines haalbaar? Is duidelijk wat wel en niet bij je functie hoort? 

3. Bespreek de werkdruk 

Plan een gesprek met je leidinggevende. Benoem concreet wat je merkt, welke taken problemen geven en wat je nodig hebt. Je hoeft niet direct een volledige oplossing te hebben. 

Voelt een gesprek met je leidinggevende niet veilig? Dan kan je contact opnemen met een vertrouwenspersoon, HR, de bedrijfsarts of een andere onafhankelijke persoon binnen je organisatie. 

4. Neem echte pauzes 

Blijven doorwerken voelt misschien productief, maar maakt herstel moeilijker. Neem je lunchpauze, beweeg tussendoor en probeer regelmatig weg te gaan van je scherm of werkplek. 

5. Stel grenzen aan bereikbaarheid 

Maak afspraken over wanneer je wel en niet bereikbaar bent. Zet na werktijd je meldingen uit en controleer ook je mail niet. Je hoofd heeft tijd nodig om los te komen van het werk. 

6. Zorg voor herstel na je werk 

Kies activiteiten die je lichaam en hoofd helpen terug te schakelen. Denk aan bewegen, rustig eten, contact met anderen of tijd voor een hobby. Ontspanning hoeft niet perfect te zijn. Het gaat erom dat je niet de hele tijd bezig blijft met je werk. 

7. Kijk ook naar je eigen patronen 

Soms zorgen persoonlijke patronen ervoor dat werkstress blijft bestaan. Misschien vind je het moeilijk om nee te zeggen, wil je geen fouten maken of voel je je verantwoordelijk voor alles. 

Dat betekent niet dat de stress je eigen schuld is. Wel kan het helpen om te onderzoeken waar je zelf invloed op hebt.

Wanneer zoek je hulp?

Zoek hulp als je klachten blijven aanhouden, steeds erger worden of invloed hebben op je werk en privéleven. Wacht ook niet te lang als rust niet meer voldoende helpt: 

• je al meerdere weken gespannen of uitgeput bent; 

• je slecht blijft slapen; 

• je niet meer kan stoppen met piekeren over werk; 

• je regelmatig moet huilen of snel boos wordt; 

• je steeds meer fouten maakt; 

• je werk steeds vaker vermijdt; 

• je klachten ook in het weekend of tijdens vakantie blijven; 

• je bang bent dat je gaat uitvallen; 

• je al ziekgemeld bent en niet weet hoe je verder moet. 

Heb je ernstige lichamelijke klachten, voel je je niet veilig op je werk of heb je gedachten aan zelfbeschadiging of zelfdoding*? Zoek dan direct passende hulp. 

* Als je aan zelfdoding denkt, praat daar dan over met de deskundige vrijwilligers van 113 Zelfmoordpreventie via de telefoon (0900-0113) of chat (24 uur per dag bereikbaar). 

Psycholoog bij werkstress

Een psycholoog helpt je onderzoeken waardoor de werkstress is ontstaan en wat de klachten in stand houdt. Daarbij kijkt de die niet alleen naar je werk, maar ook naar je gedachten, gedrag, grenzen en herstel. 

Je kan tijdens de behandeling bijvoorbeeld werken aan: 

• het herkennen van stresssignalen; 

• meer rust en herstel in je dag brengen; 

• grenzen herkennen en aangeven; 

• omgaan met perfectionisme of faalangst; 

• minder piekeren over werk; 

• anders omgaan met conflicten; 

• je zelfvertrouwen versterken; 

• een gezonde terugkeer naar werk; 

• keuzes maken over je functie of loopbaan. 

Welke behandeling het beste bij je past, hangt af van je klachten en situatie. Een psycholoog kan bijvoorbeeld werken met cognitieve gedragstherapie, ACT of oefeningen om beter te ontspannen en grenzen aan te geven. 

Een psycholoog kan problemen op je werk niet voor je oplossen. Wel kan de behandeling je helpen om duidelijker te zien wat je nodig hebt, waar je invloed op hebt en welke stappen je kan zetten. 

Hulp bij werkstress via Psyned 

Blijf je last houden van werkstress of ben je bang dat je gaat uitvallen? Bel ons vrijblijvend voor advies of om een afspraak te maken via 085-4014720. Je kan ook een gratis adviesgesprek plannen op een moment dat jou uitkomt. 

Tijdens het gesprek kijken we naar je klachten, persoonlijke voorkeuren en welke psycholoog het beste bij je past. Je hebt geen doorverwijzing nodig en je kan vaak snel starten. Lees meer over psychologische hulp zonder wachtlijst. Bij Psyned kan je ook kiezen voor online therapie.