Oorzaken van stress

Waarom hebben we stress?

Bij spanning, zoals gevaar of tijdsdruk, komt je lichaam in actie. Je hartslag gaat omhoog, je spieren spannen zich aan en je focus wordt scherper. Dat is helpend als je moet presteren of snel moet reageren. Het wordt pas een probleem als deze spanning te lang aanhoudt en je te weinig herstelt. Je lichaam blijft dan als het ware ‘aan’ staan, wat kan zorgen voor klachten zoals vermoeidheid, slaapproblemen en concentratieverlies.

Vraag je je af of dit voor jou geldt? Lees welke signalen bij stress horen.

Stressvolle gebeurtenissen

Iedereen reageert anders op stress. Wat voor de één spanning geeft, kan voor de ander prima te doen zijn. Stress ontstaat vaak door moeilijke, spannende of ingrijpende situaties. Dit noemen we stressoren: gebeurtenissen die veel van je vragen. Denk aan:

• een hoge werkdruk
• relatieproblemen
• een chronische ziekte
• een verhuizing
• een scheiding
• geldzorgen
• het verlies van een dierbare

Deze grote gebeurtenissen vragen veel van je aanpassingsvermogen. Verandering brengt onzekerheid met zich mee: deze veranderingen kunnen je leven op zijn kop zetten en dwingen je om opnieuw naar balans te zoeken. Maar ook alledaagse dingen kunnen een hoop spanning geven. Notificaties op je telefoon, to-dolijsten die blijven groeien, korte nachten, overvolle agenda’s en kleine taken die blijven liggen. Elk lijkt op zichzelf onschuldig, maar samen vragen ze continu om je aandacht en energie. Zonder dat je het doorhebt, komt je stresssysteem steeds vaker ‘aan’ te staan.

Je omgeving en stress

Hoe gevoelig je bent voor spanning wordt deels gevormd door je omgeving en ervaringen, beginnend in je jeugd. Ook tijdens de zwangerschap kan dit al een rol spelen; een moeder met een hoge gevoeligheid voor stress kan dit al in de eerste acht weken van de zwangerschap doorgeven. Langdurige stress bij jouw moeder kan dus effect hebben op de ontwikkeling van jouw stresssysteem. En als je als kind veel spanning hebt ervaren, je onveilig voelde of weinig emotionele steun kreeg, kan dit je ook gevoeliger maken voor stress. Dit heeft te maken met hechting en kan ervoor zorgen dat iemand zich later sneller gespannen voelt.

Ook de mensen om je heen spelen een belangrijke rol. Wanneer je je gedachten en gevoelens kan delen met vrienden of familie, kan dat enorm opluchten. Je hoeft het niet langer alleen te dragen. Door te praten voel je je gesteund en begrepen, waardoor spanning zich minder snel opstapelt. Het idee dat je er niet alleen voor staat, maakt vaak meer verschil dan je denkt.

Persoonlijke eigenschappen die je gevoeliger maken voor stress

Iedereen gaat anders om met druk. De één veert snel terug, de ander raakt sneller overbelast. Dit heeft te maken met je persoonlijkheid, overtuigingen en de manier waarop je met stress omgaat (copingstijl).

Eigenschappen die je gevoeliger kunnen maken voor stress zijn onder andere:

• hoogsensitiviteit
• moeite hebben met grenzen stellen
• snel verantwoordelijkheid op je nemen
• perfectionisme en prestatiedrang
• faalangst of een laag zelfbeeld
• veel willen, maar weinig rust nemen
• sterk betrokken zijn bij anderen

Ook je behoefte aan controle speelt een rol. Als je het lastig vindt om onzekerheid te verdragen of dingen los te laten, kan spanning zich sneller opstapelen. Positieve en flexibele mensen blijken beter tegen stress te kunnen dan mensen die veel piekeren of somber zijn.

Stress op het werk

Werk is een veelvoorkomende bron van stress. Ongeveer 1 op de 7 werknemers ervaart werkstress. Dit komt vaak door een hoge werkdruk, onduidelijke verwachtingen, weinig autonomie, spanningen of conflicten op de werkvloer, of een slechte werk-privébalans.

Tijdelijke werkstress is niet per se erg en kan zelfs motiverend werken (‘even knallen’). Maar als je langdurig te veel van jezelf vraagt, kan dit leiden tot verminderde concentratie, slechter functioneren en het gevoel dat je voortdurend achter de feiten aanloopt. Dat zorgt weer voor extra stress: een vicieuze cirkel.

Herken je dit op je werk? Lees hier meer over werkstress.

Hoe stress zich opstapelt 

Stress ontstaat vaak door een combinatie van factoren. Kleine en grote dingen kunnen er samen voor zorgen dat je steeds ‘aan’ staat, vaak zonder dat je het doorhebt. Je staat veel in de actiestand, schakelt continu tussen taken en gunt jezelf weinig pauze. Daardoor krijgt je lichaam minder signalen dat het veilig is en dat je kan ontspannen.

Bijvoorbeeld: je agenda zit vol en je zegt overal ja op. Tussendoor scrol je veel op social media, want je wilt niks missen (FOMO). Aan het einde van de dag voelt je hoofd vol en onrustig. Je slaapt minder goed en de volgende dag voel je je moe. Zo raakt je energie langzaam op.

Af en toe zo’n dag is niet erg. Maar als dit langere tijd zo doorgaat, blijft je lichaam in de actiestand staan. Ontspannen en herstellen wordt lastiger, wat voor klachten kan zorgen.

Ontdek wat langdurige stress met je kan doen.

De oorzaak van stress aanpakken

Je gestrest voelen is vaak een signaal van je lichaam dat het tijd is om een stap terug te doen. Door op tijd rust te nemen, voorkom je dat je over je eigen grenzen gaat. Het fijne is dat je zelf al veel kan doen. Slaap speelt daarbij een belangrijke rol. Bij spanning blijft je hoofd vaak actief, waardoor inslapen lastiger kan zijn. Door voor het slapengaan bewust rustmomenten in te bouwen – zoals even naar buiten gaan of je gedachten opschrijven – help je je lichaam om tot rust te komen en weer op te laden.

Vind hier meer tips over hoe je stress kan verminderen.

Soms is dat niet genoeg en heb je behoefte aan extra ondersteuning. Dan kan het fijn zijn om met een psycholoog te praten. Samen kijk je naar wat er speelt en wat jij nodig hebt om weer grip te krijgen. Omdat geen stressklachten hetzelfde zijn, wordt de behandeling afgestemd op jouw situatie.

Lees hier meer over onze behandeling bij stress.

Ervaar je stress, heb je vragen of wil je weten welke hulp bij jou past? Ons verwijsteam denkt met je mee. Bel naar 085-4014720, of plan een gratis adviesgesprek.