Werkstress

Wat is werkstress?

Werkstress is stress die ontstaat door je werk of werkomgeving. De spanning ontstaat als je werk langere tijd meer van je vraagt dan je aankan. 

Dat kan komen door een hoge werkdruk, maar ook door onduidelijke taken, weinig invloed op je werk, conflicten of een onveilige werksfeer. Soms ontstaat werkstress door een combinatie van werk en privé. Je werk hoeft dan niet de enige oorzaak te zijn, maar kan wel bijdragen aan het gevoel dat alles te veel wordt. 

Werkstress is geen officiële diagnose. Het beschrijft de spanning en klachten die samenhangen met je werk. Als je te lang doorgaat zonder voldoende herstel, kan je overspannen raken of uiteindelijk een burn-out krijgen. 

Gezonde en ongezonde werkstress 

Niet iedere vorm van spanning is ongezond. Een korte periode van druk kan je alert maken en helpen om je aandacht bij een belangrijke taak te houden. Na afloop moet je lichaam wel de kans krijgen om tot rust te komen. 

Werkstress wordt ongezond wanneer de spanning vaak terugkomt, te lang duurt of onvoldoende wordt afgewisseld met herstel. Je staat dan steeds ‘aan’. Ook buiten werktijd blijf je misschien nadenken over taken, gesprekken of deadlines. 

Een belangrijk verschil is daarom niet alleen hoeveel werk je hebt, maar ook of je na inspanning weer kan herstellen. Wanneer vrije avonden, weekenden of vakanties niet meer voldoende helpen, is het verstandig om je klachten serieus te nemen.

Werkdruk en werkstress

Werkdruk en werkstress betekenen niet precies hetzelfde. Werkdruk gaat over de hoeveelheid werk, de tijd die je daarvoor hebt en de eisen die aan je worden gesteld. Werkstress is een lichamelijke en mentale reactie die kan ontstaan als de werkdruk of andere omstandigheden te zwaar worden. 

Je kan dus een hoge werkdruk ervaren zonder langdurige stress te krijgen, bijvoorbeeld wanneer de druk tijdelijk is en je voldoende steun en herstel krijgt. Andersom kan je ook werkstress ervaren zonder een volle takenlijst, bijvoorbeeld door conflicten, onzekerheid of weinig controle over je werk. 

Symptomen van werkstress

Werkstress kan zich op verschillende manieren uiten. De eerste signalen zijn soms klein. Je bent bijvoorbeeld sneller geïrriteerd of hebt aan het einde van de dag minder energie. Als de stress aanhoudt, kunnen de klachten sterker worden. 

Lichamelijke symptomen

• Je voelt je moe of uitgeput. 
• Je hebt hoofdpijn, nekpijn of gespannen schouders. 
• Je hebt last van je maag of darmen. 
• Je voelt hartkloppingen of druk op je borst. 
• Je bent duizelig of hoort een piep in je oren. 
• Je bent vaker verkouden. 
• Je hebt slaapproblemen. 

Mentale en emotionele symptomen

• Je voelt je gespannen of onrustig. 
• Je bent sneller boos of prikkelbaar. 
• Je voelt je somber. 
• Je bent onzeker over je werk of prestaties. 
• Je voelt weinig motivatie of plezier. 
• Je moet sneller huilen. 
• Je blijft veel piekeren over je werk. 

Veranderingen in je denken

• Je kan je moeilijk concentreren. 
• Je vergeet sneller afspraken of taken. 
• Je blijft hangen in details. 
• Je hebt moeite om beslissingen te nemen. 
• Je denkt vaker negatief of zwart-wit. 
• Je maakt meer fouten dan normaal. 
• Je creativiteit en overzicht nemen af. 

Veranderingen in je gedrag

• Je slaat pauzes over of werkt steeds langer door. 
• Je trekt je terug van collega’s, vrienden of familie. 
• Je reageert kortaf op mensen om je heen. 
• Je eet meer of minder dan normaal. 
• Je drinkt vaker alcohol of rookt meer. 
• Je controleert buiten werktijd steeds je mail. 
• Je ziet op tegen maandag of voelt je op zondag al somber. 

Niet iedereen ervaart dezelfde symptomen. Let vooral op veranderingen ten opzichte van hoe je je normaal voelt en gedraagt. 

Oorzaken van werkstress

Werkstress ontstaat vaak niet door één ding. Meestal spelen er meerdere dingen tegelijk. Misschien is het al langere tijd erg druk, weet je niet goed wat er van je wordt verwacht of voel je weinig steun op je werk.

Hoge werkdruk en weinig invloed

Als je steeds meer moet doen dan haalbaar voelt, kan de spanning steeds verder oplopen. Bijvoorbeeld doordat deadlines elkaar snel opvolgen, je veel moet schakelen of na werktijd nog met je werk bezig bent.

Het kan extra zwaar voelen als je weinig invloed hebt op je planning of op hoe je je werk doet. Je moet wel veel voor elkaar krijgen, maar hebt weinig ruimte om zelf keuzes te maken.

Onduidelijkheid en onzekerheid

Ook onduidelijkheid kan veel stress geven. Misschien veranderen prioriteiten vaak, krijg je verschillende opdrachten tegelijk of weet je niet precies wat er van je wordt verwacht.

Onzekerheid over je baan kan ook meespelen. Bijvoorbeeld bij een tijdelijk contract, een reorganisatie of als je niet weet hoe je functie er straks uitziet. Als je lang niet weet waar je aan toe bent, kan dat veel onrust geven.

Je niet prettig voelen op je werk

De sfeer op je werk doet veel met je. Conflicten, weinig steun of waardering, pesten of een onveilige werksfeer kunnen veel energie kosten.

Ook als je werk juist te weinig uitdaging of betekenis geeft, kan dat zwaar gaan voelen. Je mist dan bijvoorbeeld motivatie of merkt dat je steeds minder energie uit je werk haalt.

Vaak spelen meerdere oorzaken tegelijk.

Werkstress verminderen

Werkstress verminderen begint met begrijpen waar de spanning vandaan komt. Alleen meer ontspannen is vaak niet genoeg als de oorzaak blijft bestaan. 

1. Breng je signalen in kaart

   Schrijf een aantal momenten op waarop je spanning voelt. Wat gebeurde er vlak daarvoor? Welke gedachten had je? Wat voelde je in je lichaam? Zo ontdek je welke situaties de meeste druk geven.

2. Onderzoek wat je kan veranderen

   Kijk welke taken, verwachtingen of omstandigheden invloed hebben op je stress. Kan je werk uitstellen, verdelen of overdragen? Zijn deadlines haalbaar? Is duidelijk wat wel en niet bij je functie hoort?

3. Bespreek de werkdruk

   Plan een gesprek met je leidinggevende. Benoem concreet wat je merkt, welke taken problemen geven en wat je nodig hebt. Je hoeft niet direct een volledige oplossing te hebben.

   Voelt een gesprek met je leidinggevende niet veilig? Dan kan je contact opnemen met een vertrouwenspersoon, HR, de bedrijfsarts of een andere onafhankelijke persoon binnen je organisatie.

4. Neem echte pauzes

   Blijven doorwerken voelt misschien productief, maar maakt herstel moeilijker. Neem je lunchpauze, beweeg tussendoor en probeer regelmatig weg te gaan van je scherm of werkplek.

5. Stel grenzen aan bereikbaarheid

   Maak afspraken over wanneer je wel en niet bereikbaar bent. Zet na werktijd je meldingen uit en controleer ook je mail niet. Je hoofd heeft tijd nodig om los te komen van het werk.

6. Zorg voor herstel na je werk

   Kies activiteiten die je lichaam en hoofd helpen terug te schakelen. Denk aan bewegen, rustig eten, contact met anderen of tijd voor een hobby. Ontspanning hoeft niet perfect te zijn. Het belangrijkste is dat je na je werk ruimte maakt om te herstellen.

   Blijft het lastig om je werk écht los te laten? Lees dan in dit blog meer tips om werkstress los te laten en je hoofd na een werkdag te ontspannen.

7. Kijk ook naar je eigen patronen

   Soms zorgen persoonlijke patronen ervoor dat werkstress blijft bestaan. Misschien vind je het moeilijk om nee te zeggen, wil je geen fouten maken of voel je je verantwoordelijk voor alles.

   Dat betekent niet dat de stress je eigen schuld is. Wel kan het helpen om te onderzoeken waar je zelf invloed op hebt.

Werkstress of burn-out: wat is het verschil?

Werkstress en een burn-out lijken op elkaar, maar zijn niet hetzelfde. Bij werkstress kan je vaak nog om herstellen als de druk afneemt en je voldoende rust neemt. Als je de klachten een langere tijd hebt en je steeds verder uitgeput raakt, kan werkstress uiteindelijk leiden tot overspannenheid of een burn-out.

Bij een burn-out zijn de klachten vaak sterker en duurt het herstel langer. Rust alleen is dan meestal niet genoeg. Merk je dat je steeds minder goed herstelt, slecht blijft slapen of het gevoel hebt dat je je werk niet meer aan kan? Dan is het verstandig om hulp te zoeken.

Behandeling van werkstress

Als je last blijft hebben van werkstress, kan een psycholoog helpen. Jullie onderzoeken samen waar de spanning vandaan komt en waardoor de klachten blijven. Daarbij kijken jullie niet alleen naar je werk, maar ook naar hoe je omgaat met druk, grenzen, verwachtingen en herstel.

Tijdens de behandeling kan je bijvoorbeeld werken aan het herkennen van stresssignalen, beter je grenzen aangeven en anders omgaan met gedachten of gewoontes die de spanning versterken. Ook is er aandacht voor voldoende herstel en veranderingen die nodig zijn om te voorkomen dat de klachten blijven terugkomen.

Welke aanpak het beste bij jou past, hangt af van je klachten en situatie. Een psycholoog kijkt samen met jou wat je nodig hebt om weer meer grip en rust te krijgen.

Hulp bij werkstress via Psyned 

Blijf je last houden van werkstress of ben je bang dat je gaat uitvallen? Bel ons vrijblijvend voor advies of om een afspraak te maken via 085-4014720. Je kan ook een gratis adviesgesprek plannen op een moment dat jou uitkomt. 

Tijdens het gesprek kijken we naar je klachten, persoonlijke voorkeuren en welke psycholoog het beste bij je past. Je hebt geen doorverwijzing nodig en je kan vaak snel starten. Lees meer over psychologische hulp zonder wachtlijst. Bij Psyned kan je ook kiezen voor online therapie.