Hoogbegaafdheid
Wanneer ben je hoogbegaafd? Het kan op veel verschillende manieren tot uiting komen, maar wat zegt het eigenlijk over jou als persoon? Waar ligt je kracht en waar kan je tegenaanlopen? In dit artikel lees je wat hoogbegaafdheid is en welke gevolgen het kan hebben.
Snel de juiste hulp
- In ±15 minuten persoonlijk advies.
- Gekoppeld aan een psycholoog die past.
- Al meer dan 60.000 cliënten geholpen.
Dit bericht is voor het laatst bijgewerkt op:
Wat is hoogbegaafdheid?
Als je hoogbegaafd bent, heb je meestal een IQ van 130 of hoger. Maar het draait niet alleen om slim zijn – dat is maar een klein deel van het geheel. Het gaat om een combinatie van sterke denkvaardigheden, persoonlijkheidskenmerken en ontwikkelmogelijkheden.
Veel hoogbegaafde mensen hebben bijvoorbeeld een sterk rechtvaardigheidsgevoel, zijn creatief en leggen de lat hoog voor zichzelf. In je hoofd kan het druk zijn en dat voel je vaak ook in je lijf. Je verwerkt informatie diep en bent gevoeliger voor prikkels. Je hoort, ziet en voelt veel, waardoor je de wereld intenser beleeft. Dat kan mooi zijn, maar soms ook overweldigend. Deze eigenschappen komen vaak voor bij hoogbegaafdheid, maar niet iedereen herkent zich in alles.
Kenmerken van hoogbegaafdheid
Intelligentie is niet het enige dat erbij hoort. Hoogbegaafdheid ziet er bij iedereen anders uit. Je hoeft je niet in alles te herkennen – het komt bij iedereen op een andere manier tot uiting.
- Je leert snel en legt moeiteloos verbanden.
- Je bent gevoelig voor prikkels en voelt emoties intens.
- Je zoekt actief uitdaging.
- Je denkt creatief en origineel.
- Je wilt eerst het totaalplaatje begrijpen voordat je begint.
- Je bent sterk met taal en legt complexe dingen helder uit.
- Je bent heel nieuwsgierig.
- Je hebt een sterk rechtvaardigheidsgevoel.
- Je had een ontwikkelingsvoorsprong.
- Je werkt het liefst zelfstandig en bepaalt graag je eigen koers.
Uitdagingen die horen bij hoogbegaafdheid
Hoogbegaafd zijn brengt veel talenten mee, maar ook uitdagingen die soms minder zichtbaar zijn. Misschien herken jij jezelf in het volgende:
- Je voelt je vaak ‘anders’ dan de mensen om je heen.
- Je raakt snel overprikkeld óf juist onderprikkeld.
- Je legt de lat extreem hoog voor jezelf (perfectionisme).
- Je ervaart faalangst, waardoor starten met iets nieuws lastig kan zijn.
- Je hebt moeite met regels of autoriteit die niet logisch voelen.
- Je bent snel verveeld.
- Je stroomt over van gedachten en ideeën.
- Je kan blijven hangen in details.
Deze uitdagingen ontstaan vaak door hoe jij en je omgeving op elkaar reageren. Het betekent niet dat er iets mis is met jou.
Autisme en hoogbegaafdheid
Hoogbegaafdheid en autisme worden vaak met elkaar verward, omdat een aantal kenmerken overlappen: moeite met aansluiting, een sterk rechtvaardigheidsgevoel, een kritische houding en het moeilijk vinden om mee te bewegen als dingen niet gaan zoals verwacht. Het gedrag kan op elkaar lijken, maar de oorzaken zijn verschillend.
Autisme en hoogbegaafdheid kunnen samen voorkomen. Goed onderzoek helpt om duidelijk te krijgen welke eigenschappen bij hoogbegaafdheid horen, welke bij autisme en welke overeenkomen.
Oorzaak van hoogbegaafdheid
Een hoge intelligentie is voor een groot deel erfelijk, maar ook ouders die zelf niet hoogbegaafd zijn, kunnen een hoogbegaafd kind krijgen. Ongeveer 2,5% van de Nederlanders valt in deze groep.
Toch valt hoogbegaafdheid niet altijd direct op. Het ziet er bij iedereen anders uit en er spelen verschillende factoren mee: je thuissituatie, je school, hoeveel uitdaging je krijgt, of je je gezien voelt en of je vrij kan zijn in je creativiteit.
Gevolgen van onontdekte hoogbegaafdheid
Wanneer hoogbegaafdheid niet wordt herkend, kan dat veel invloed hebben op je leven en hoe je je voelt. Zonder voldoende uitdaging kan je je snel vervelen en dan is het best lastig om je aandacht erbij te houden. Je kan zelfs denken dat er ‘iets mis’ met je is. Hierdoor laat je niet zien wat je eigenlijk kan, of voelt het alsof je niet het maximale uit jezelf haalt. Dat kan heel frustrerend zijn en twijfels oproepen over je eigen kunnen.
Ook sociaal kan je vastlopen. Je kan je anders voelen dan anderen – alsof je er niet bij hoort. Sommigen gaan zich aanpassen om wel aansluiting te vinden, maar dat kost veel energie. Als hoogbegaafdheid niet wordt herkend of goed wordt ondersteund, heb je meer kans op onzekerheid, eenzaamheid en een negatief zelfbeeld.
Hoogbegaafdheid bij kinderen
Veel van deze uitdagingen beginnen al op jonge leeftijd. Sommige hoogbegaafde kinderen ontwikkelen zich sneller dan hun leeftijdsgenoten, maar dat geldt niet voor alle ontwikkelingsgebieden en ook niet voor elk kind.
Als je dit op tijd herkent, kan je je kind passende begeleiding aanbieden. Dat kan problemen later in het leven helpen voorkomen, zoals onderpresteren, eenzaamheid of sombere gevoelens.
Hoogbegaafdheid bij volwassenen
Niet iedereen krijgt die vroege herkenning. Soms wordt hoogbegaafdheid pas op latere leeftijd ontdekt. Vaak gebeurt dat op het moment dat je vastloopt. Veel volwassenen met een hoge intelligentie ervaren hun leven als frustrerend, leeg of zinloos. Dat kan leiden tot angstklachten, somberheid en veel negatieve gedachten en emoties. Ook overprikkeling komt veel voor, omdat je prikkels en emoties intens ervaart.
Tegelijkertijd ervaart niet iedere hoogbegaafde volwassene deze klachten. Problemen ontstaan vooral als er lange tijd een mismatch is tussen wat jij kan, wat jij nodig hebt en wat je omgeving vraagt. In zo’n situatie kunnen klachten ontstaan zoals stress, burn-out, bore-out, slaapproblemen, stemmingswisselingen, relatieproblemen, minderwaardigheidsgevoelens en moeilijkheden op de werkvloer.
Hulp bij hoogbegaafdheid
Merk je dat dit je belemmert in je dagelijks leven? Dan is het fijn om te weten dat je er niet alleen voor staat. Wij helpen je graag. Een psycholoog kijkt samen met jou naar wat je nodig hebt. Je krijgt antwoord op vragen als: ‘Hoe blijf ik in balans?’, ‘Wat zijn mijn kwaliteiten?’ en ‘Hoe ga ik beter om met prikkels?’
Leg je vragen of zorgen aan ons voor tijdens een gratis adviesgesprek of bel ons op 085-4014720.
Bronnen
Bij het samenstellen van deze pagina is gebruik gemaakt van de volgende bronnen:
Informatie nagekeken door expert
Deze pagina is nagekeken door Yvonne Willemstijn. Ze is freelance psycholoog en Uitvoerend Specialist Aanpak Huiselijk Geweld in Den Haag, met een specialisatie in het opstellen van persoonlijkheidsrapportages. Zij is aangesloten bij het NIP. Wil je meer weten over haar werk? Bekijk hier haar LinkedIn-profiel.
Deze psychologen helpen je graag bij hoogbegaafdheid
Bekijk hun profiel en plan je gratis adviesgesprek in.
LizaOmran
Behandelt:
Prikkelbare darm syndroom (PDS), Aanpassingsproblematiek, Stress- en spanningsklachten en meer
Talen:
RoanneHelwig
Behandelt:
Aanpassingsproblematiek, Agressie, Samengestelde gezinnen problematiek en meer
Talen:
Veelgestelde vragen
Informatie nagekeken door expert
Deze pagina is nagekeken door Yvonne Willemstijn. Ze is freelance psycholoog en Uitvoerend Specialist Aanpak Huiselijk Geweld in Den Haag, met een specialisatie in het opstellen van persoonlijkheidsrapportages. Zij is aangesloten bij het NIP. Wil je meer weten over haar werk? Bekijk hier haar LinkedIn-profiel.
Psyned blog
In de Psyned blog delen we handige tips, adviezen en inzichten over mentale gezondheid.
Situationships: waarom ze ingewikkeld zijn
Waar wacht je op?
Plan vandaag nog een vrijblijvend adviesgesprek. Wij bellen je op, samen bespreken we in ± 15 minuten je hulpvraag en we koppelen je aan een psycholoog die bij jou past.
Of direct bellen? Bel 085-4014720