Autisme (ASS)
Als je autisme hebt, verwerk je informatie op een andere manier. Geluiden, beelden, geuren, smaken en aanrakingen kunnen extra hard binnenkomen. Maar dat is niet bij iedereen zo. Sommige mensen met autisme merken bepaalde prikkels juist minder. Ook kunnen veranderingen, sociale contacten en communicatie lastig zijn. Dat maakt het dagelijks leven soms best uitdagend. Loop je door je autisme weleens tegen dingen aan?
Snel de juiste hulp
- In ±15 minuten persoonlijk advies.
- Aandacht voor jouw verhaal.
- Gekoppeld aan een psycholoog die past.
Wat is autisme?
Autisme, of Autisme Spectrum Stoornis (ASS), is een ontwikkelingsstoornis waarbij bepaalde hersengebieden op een andere manier met elkaar communiceren. Omdat autisme er bij iedereen anders uitziet, noemen we het een stoornis met een breed spectrum. De ene persoon heeft bijvoorbeeld veel moeite met sociale situaties, terwijl een ander daar minder last van heeft. Mensen met autisme vinden het vaak lastig om informatie te filteren, waardoor alles tegelijk binnenkomt. Dit kan het moeilijk maken om prikkels goed te verwerken.
De diagnose autisme
Een psycholoog of psychiater kan de diagnose autisme stellen. Dat gebeurt via gesprekken, tests en informatie van mensen om je heen. Er wordt gekeken naar je ontwikkeling vanaf je babytijd en naar kenmerken uit de DSM-5, het handboek dat psychologen gebruiken voor diagnoses.
Ze letten bijvoorbeeld op sociale communicatie en contact met anderen. Misschien vind je het lastig om contact te maken of te onderhouden. Of je hebt moeite om te begrijpen wat anderen voelen of bedoelen, bijvoorbeeld via gezichtsuitdrukkingen of lichaamstaal. Soms praat je anders dan anderen, of begrijp je niet altijd goed wat er van je verwacht wordt in een gesprek.
Daarnaast kijken ze naar gedrag. Mensen met autisme houden van vaste rituelen en routines. Veranderingen daarin kunnen je uit balans brengen. Je kan sterke interesses hebben in bepaalde onderwerpen. Verder kan je heel gevoelig zijn voor prikkels zoals harde geluiden, felle lichten of bepaalde texturen – of juist minder gevoelig zijn.
Autisme wordt vaak al op jonge leeftijd ontdekt, meestal voordat je 3 jaar bent. Maar soms valt het later op, bijvoorbeeld bij grote veranderingen in je leven, zoals een verhuizing of een nieuwe baan.
De kenmerken kunnen het dagelijks leven moeilijker maken. Misschien gaat school, werk of contact met anderen minder vanzelf. Maar dat hoeft niet zo te zijn. Autisme ziet er bij iedereen anders uit.
Kenmerken autisme
Autisme Spectrum Stoornis uit zich niet bij iedereen hetzelfde. Mensen met autisme delen bepaalde eigenschappen, maar hoeveel van deze eigenschappen ze hebben en hoeveel last je ervan hebt, kan per persoon sterk verschillen. Het is de combinatie en ernst van symptomen die bepaalt of iemand autisme heeft. We bespreken de meest voorkomende kenmerken van het Autisme Spectrum Stoornis.
Problemen met communicatie
Iemand met autisme kan moeite hebben met sociale communicatie. Vaak vinden ze het lastig om zowel gesproken als non-verbale signalen op te vangen en te gebruiken, zoals gebaren en gezichtsuitdrukkingen. Hoewel ze vaak goed zijn in taal en grammatica, vinden ze het moeilijk om de sociale en emotionele kant van communicatie te begrijpen. Dit kan problemen veroorzaken bij gesprekken en het begrijpen van subtiele signalen. Bijvoorbeeld: ze nemen woorden soms te letterlijk en hebben moeite met woordgrapjes, sarcastische opmerkingen en spreekwoorden.
Behoefte aan structuur
Mensen met een autistische stoornis kunnen moeite hebben met verandering, spontaniteit en verbeelding. Dit uit zich voornamelijk in weinig variatie en vasthouden aan routine en voorspelbare situaties. Structuur is voor mensen met autisme vaak erg belangrijk. Drukte, onregelmatigheid en onverwachte veranderingen in hun schema of omgeving kunnen een zware belasting zijn. Het herhalen van handelingen, het hebben van rituelen of dwangmatig gedrag komt veel voor. Denk hierbij aan met de handen flapperen, wiegen of objecten op een rij zetten.
Sociale vaardigheden
Mensen met autisme hebben vaak moeite met sociaal contact, maar dat betekent niet dat ze niet sociaal zijn. Ze kunnen anderen minder goed aanvoelen en omdat sociale regels niet altijd duidelijk zijn, vinden ze sociale interacties lastig. Ze kunnen het bijvoorbeeld lastig vinden om relaties te beginnen en te onderhouden, omdat hun manier van contact maken anders is. Ook kunnen ze moeite hebben met inleven in anderen en begrijpen ze niet altijd wat anderen van hen verwachten. Soms maken ze geen oogcontact en vinden ze het moeilijk om plezier of/en prestaties met anderen te delen.
Moeite met prikkelverwerking
Als je een Autisme Spectrum Stoornis hebt, kan je onder- of overgevoelig zijn voor zintuiglijke prikkels. Bij overgevoeligheid komt er te veel informatie binnen via je ogen, oren, neus, tong en huid. Het is lastig om al deze prikkels, zoals licht, geluid, aanraking, smaak of geur, te verwerken. Een prikkelrijke omgeving, bijvoorbeeld een winkelcentrum, kan voor mensen met autisme als onprettig worden ervaren. Bij onderprikkeling krijgt iemand juist te weinig prikkels binnen. Hierdoor kunnen belangrijke zintuiglijke prikkels, zoals een pijnprikkel, gemist worden.
Kenmerken autisme bij vrouwen
Bij vrouwen uit autisme zich meestal anders dan bij mannen. Hierdoor wordt een autistische stoornis minder vaak herkend en gediagnosticeerd. Daarbij is het stellen van de diagnose moeilijker omdat vrouwen beter kunnen compenseren en camoufleren dan mannen, terwijl dit veel energie kost. Hierdoor hebben vrouwen met autisme vaak last van vermoeidheidsklachten.
Oorzaak autisme
Een Autisme Spectrum Stoornis heb je vanaf je geboorte en blijft je hele leven bij je. Het is voor 80% erfelijk bepaald. Als een van je ouders autisme heeft, is de kans dus groot dat jij het ook hebt. Bij sommige kinderen is het al voor hun derde levensjaar zichtbaar, bij anderen wordt het pas later ontdekt. Ongeveer 1 à 2% van de Nederlanders heeft autisme – dat zijn zo’n 200.000 mensen.
Naast erfelijkheid speelt je omgeving ook een rol. Je kan de genen van autisme hebben, maar of je het ontwikkelt, hangt af van dingen die gebeuren tijdens de zwangerschap, rondom de geboorte en in de vroege levensjaren. Denk bijvoorbeeld aan een zuurstoftekort, infecties of de leeftijd van de ouders bij de geboorte.
Autisme en depressie
Veel mensen met autisme krijgen ook te maken met depressie. Dit komt omdat ze vaak tegen problemen aanlopen. Mensen met autisme worden bijvoorbeeld soms gepest en kunnen soms geen baan vinden, zelfs als ze goed opgeleid zijn. Het is moeilijk om depressie te herkennen bij mensen met autisme en het wordt vaak pas laat ontdekt. Dit komt omdat de symptomen, zoals weinig initiatief nemen en je terugtrekken, lijken op de kenmerken van autisme.
ADHD en autisme
ADHD en autisme komen vaak samen voor. Waarom dat zo is, is nog niet duidelijk. De twee stoornissen lijken veel op elkaar, wat het stellen van de juiste diagnose moeilijk kan maken. Hierdoor kan je een dubbele diagnose krijgen. Bijvoorbeeld: je kan ADHD hebben omdat je impulsief bent, maar dit gedrag kan ook bij autisme horen door een intense interesse. Mensen met zowel ADHD als autisme hebben vaak tegengestelde behoeften: ze hebben rust en regelmaat nodig vanwege hun autisme, maar vinden routines saai door hun ADHD. Dit maakt het moeilijk om een balans te vinden.
Behandeling van autisme
De behandeling begint meestal met psycho-educatie. Je krijgt uitleg over autisme en dingen waar je mogelijk tegenaan loopt, leert je eigen patronen herkennen en versterkt daarmee je zelfinzicht. Dit helpt je om het beter te begrijpen – iets wat veel mensen als prettig ervaren. Daarna kijken we samen wat jij nodig hebt. Iedereen is anders, dus de behandeling wordt afgestemd op jouw persoonlijke situatie.
Stel, je denkt vaak negatief over jezelf. Dan kan cognitieve gedragstherapie helpend zijn. Samen met je psycholoog onderzoek je of die negatieve gedachten wel kloppen. Vaak blijkt dat je veel te streng bent voor jezelf. Vervolgens ga je oefenen met het vervangen van die gedachten door vriendelijkere, positievere alternatieven. Zo werk je stap voor stap aan een positiever zelfbeeld.
Hulp bij autisme
Bij Psyned staan we voor je klaar. Onze psychologen hebben ervaring in het begeleiden van zowel kinderen als volwassenen met autisme. Ook als ouder kan je bij ons terecht voor steun en advies. Samen kijken we wat jij – of jullie – nodig hebben.
Twijfel je of je autisme hebt? Weet je niet precies welke hulp je nodig hebt, of heb je gewoon nog vragen? Ons verwijsteam helpt je graag verder. Bel 085-4014720 of plan een gratis adviesgesprek in. We denken graag met je mee.
Informatie nagekeken door expert
Deze pagina is nagekeken door Yvonne Willemstijn. Ze is freelance psycholoog en Uitvoerend Specialist Aanpak Huiselijk Geweld in Den Haag, met een specialisatie in het opstellen van persoonlijkheidsrapportages. Zij is aangesloten bij het NIP. Wil je meer weten over haar werk? Bekijk hier haar LinkedIn-profiel.
Deze psychologen helpen je graag bij autisme (ASS)
Bekijk hun profiel en plan je gratis adviesgesprek in.
AnneCox
Behandelt:
Lichamelijke klachten (ALK/SOLK), Rouw- en verliesverwerking, Zingevingsvragen en meer
Talen:
BertBavelaar
Behandelt:
Zingevingsvragen, Werkgerelateerde problematiek, Seksuele identiteit en meer
Talen:
FrancineWong Loi Sing-Witz
Behandelt:
Trauma, Problemen rondom zwangerschap, Hoogbegaafdheid en meer
Talen:
DanielleSwart
Behandelt:
Samengestelde gezinnen problematiek, Aanpassingsproblematiek, Trauma en meer
Talen:
Veelgestelde vragen
Informatie nagekeken door expert
Deze pagina is nagekeken door Yvonne Willemstijn. Ze is freelance psycholoog en Uitvoerend Specialist Aanpak Huiselijk Geweld in Den Haag, met een specialisatie in het opstellen van persoonlijkheidsrapportages. Zij is aangesloten bij het NIP. Wil je meer weten over haar werk? Bekijk hier haar LinkedIn-profiel.
Blogs over Autisme
In de Psyned blog delen we handige tips, adviezen en inzichten over mentale gezondheid.
Help, ik ben overprikkeld. Wat nu?
Autisme en relaties
Waarom vrouwen met autisme vrijen lastig vinden
Waar wacht je op?
Plan vandaag nog een vrijblijvend adviesgesprek. Wij bellen je op, samen bespreken we in ± 15 minuten je hulpvraag en we koppelen je aan een psycholoog die bij jou past.
Of direct bellen? Bel 085-4014720