PTSS (Posttraumatische stressstoornis)

Wat is PTSS?

PTSS staat voor posttraumatische stressstoornis. Het kan ontstaan als je iets heel ingrijpends meemaakt en je brein de gebeurtenis niet goed verwerkt. De nare herinnering blijft zich dan opdringen, bijvoorbeeld in de vorm van nachtmerries of herbelevingen. Ook kan je situaties gaan vermijden die je aan de gebeurtenis doen denken. Volgens Traumanet ontwikkelt ongeveer 9% van de mensen die een traumatische gebeurtenis meemaken PTSS.

Niet iedereen krijgt PTSS na een trauma. Dat hangt onder andere af van wat je hebt meegemaakt, hoeveel steun je kreeg en hoe je lichaam en brein met stress omgaat.

Complexe PTSS

Bij complex trauma gaat het om meerdere traumatische ervaringen die zich in de loop van de tijd opstapelen. Vaak spelen verschillende ingrijpende gebeurtenissen tegelijk of volgen ze elkaar op. Denk bijvoorbeeld aan mishandeling, verwaarlozing of andere langdurige onveilige situaties.

Complex trauma ontstaat vaak binnen een relatie met iemand anders. Omdat relaties belangrijk zijn om ons veilig te voelen, kunnen deze ervaringen invloed hebben op hoe je jezelf ziet en hoeveel vertrouwen je hebt in anderen.

Naast de klachten van PTSS heb je bij CPTSS vaak ook moeite met het omgaan met je emoties, een negatief zelfbeeld en relaties. Je kan snel overspoeld raken door je gevoelens of negatief over jezelf denken. Misschien pas je je steeds aan, houd je anderen op afstand of vind je het lastig om iemand te vertrouwen.

PTSS-symptomen

Na een ingrijpende gebeurtenis kan je verschillende klachten krijgen. Soms ontstaan die direct, maar het kan ook weken of zelfs maanden duren voordat je merkt hoeveel invloed de gebeurtenis op je heeft. Welke klachten je ervaart, verschilt per persoon.

Je kan bijvoorbeeld last hebben van:

• terugkerende herinneringen, herbelevingen of nachtmerries over de gebeurtenis;
• angst, verdriet of spanning als je aan de gebeurtenis terugdenkt;
• situaties, plekken of mensen vermijden die je aan het trauma doen denken;
• voortdurend alert zijn, snel schrikken of moeite hebben om te ontspannen;
• slaapproblemen of concentratieproblemen;
• het gevoel hebben dat je minder verbonden bent met anderen of je steeds meer terugtrekt uit sociale contacten.

PTSS ontstaat niet altijd direct na een traumatische ervaring. Soms merk je pas weken, maanden of zelfs jaren later dat het trauma nog invloed op je heeft. Een nieuwe gebeurtenis of situatie kan oude herinneringen oproepen, waardoor klachten opnieuw ontstaan of voor het eerst merkbaar worden.

Oorzaak van PTSS

Niet iedereen die iets ingrijpends meemaakt, ontwikkelt PTSS. Waarom de één wel klachten krijgt en de ander niet, is niet altijd duidelijk. Wel weten we dat verschillende dingen een rol spelen. Bijvoorbeeld hoe heftig de gebeurtenis was, hoe lang die duurde en hoe bang of machteloos je je voelde op dat moment.

Ook de steun die je na de gebeurtenis krijgt, is belangrijk. Kon je er met iemand over praten? Voelde je je gezien en begrepen? Dit kan allemaal helpen bij de verwerking, al kan je ook met veel steun PTSS ontwikkelen.

Daarnaast speelt je persoonlijkheid mee. Sommige mensen praten makkelijker over hun gevoelens of durven eerder hulp te vragen. Ook de manier waarop je naar moeilijke situaties kijkt, kan invloed hebben. Mensen die van nature optimistisch zijn, kunnen een ingrijpende gebeurtenis soms beter verwerken.

Gevolgen van PTSS

PTSS kan veel invloed hebben op je kwaliteit van leven. Doordat je stresssysteem voortdurend op scherp staat, kost het veel energie om de dag door te komen. Je bent vaak alert, schrikt sneller en vindt het moeilijk om echt te ontspannen. Ook slapen lukt vaak minder goed. Daardoor kan je overdag moe zijn, je minder goed concentreren of merken dat je sneller dingen vergeet. Dit kan ervoor zorgen dat je minder energie overhoudt voor je werk, studie of de dingen waar je normaal van geniet. Ook kan je merken dat je sneller overspoeld raakt door emoties of het lastig vindt om weer rustig te worden.

Misschien doe je er alles aan om de herinneringen en gevoelens die bij het trauma horen uit de weg te gaan, omdat ze te pijnlijk of overweldigend zijn. Je probeert er niet aan te denken, vermijdt bepaalde situaties of onderdrukt je gevoelens, bijvoorbeeld met alcohol of drugs.

Ook kunnen je relaties en sociale contacten onder druk komen te staan. Misschien vind je het moeilijk om anderen te vertrouwen, trek je je steeds meer terug of voel je je eenzaam. Zonder passende hulp kunnen de gevolgen van PTSS steeds meer invloed krijgen op verschillende onderdelen van je leven, zoals je gezin, sociale contacten, werk of studie.

PTSS gaat vaak samen met andere psychische klachten

Volgens Traumanet heeft ongeveer 90% van de mensen die hulp zoeken voor PTSS naast PTSS ook last van andere psychische aandoeningen. Dat kunnen bijvoorbeeld angstklachten, een depressie, een verslaving, een eetstoornis, een psychose of persoonlijkheidsproblematiek zijn.

Deze klachten hebben vaak met elkaar te maken. Daarom is het belangrijk dat de psycholoog niet alleen naar de losse klachten kijkt, maar naar het hele verhaal. Door te begrijpen wat je hebt meegemaakt en hoe je klachten met elkaar verbonden zijn, kan een behandeling beter aansluiten bij je situatie.

Wat kan je doen als je jezelf herkent in de klachten van PTSS?

Er zijn verschillende dingen die je kan doen als je jezelf herkent in de klachten van PTSS. Probeer erover te praten met iemand die je vertrouwt. Het kan opluchten om je verhaal te delen en je hoeft er niet alleen mee rond te lopen. Vind je dat nog te moeilijk? Dan kan het helpen om je gedachten en gevoelens op te schrijven. Door woorden te geven aan wat er in je omgaat, krijg je vaak meer inzicht in wat je voelt en waar je tegenaan loopt.

Daarnaast is het goed om zoveel mogelijk een vast dagritme aan te houden. Probeer elke dag rond dezelfde tijd op te staan en naar bed te gaan. Een vaste structuur geeft je lichaam en brein meer rust, helpt je biologische klok te herstellen en kan het makkelijker maken om met spanning en emoties om te gaan.

Ontdek wat je zelf kan doen bij trauma.

Wanneer is het goed om hulp te zoeken bij PTSS?

Na een ingrijpende gebeurtenis is het heel normaal dat je een tijd uit balans bent. Je hebt bijvoorbeeld last van spanning, nare herinneringen of slaapt minder goed. Bij de meeste mensen nemen deze klachten na een paar weken langzaam af. Blijven de klachten langer dan vier weken bestaan, worden ze erger of merk je dat je er steeds meer door vastloopt in het dagelijks leven? Dan is het goed om hulp te zoeken.

Je hoeft niet te wachten tot de klachten heel ernstig zijn. Juist als je merkt dat je vastloopt, je steeds minder jezelf voelt of moeite hebt om je werk, studie, relaties of dagelijkse bezigheden vol te houden, kan een psycholoog je helpen. Samen kijken jullie naar wat je hebt meegemaakt en welke behandeling het beste bij je situatie past.

Behandeling bij PTSS

PTSS is meestal goed te behandelen. Met de juiste hulp kan de gebeurtenis steeds minder invloed krijgen op je leven. Welke behandeling het beste bij je past, hangt af van wat je hebt meegemaakt en waar je last van hebt.

Een veelgebruikte therapievorm bij PTSS is EMDR. Deze therapie helpt je om de emotionele lading van een nare herinnering te verminderen. Tijdens de sessie ga je terug naar het pijnlijke moment. Terwijl je dit doet focus je op iets anders wat je afleidt. Dit kan een lampje of de vinger van je psycholoog zijn. Hierdoor raakt je werkgeheugen vol, want terugdenken aan de gebeurtenis en focussen op de afleiding vraagt veel van je brein. Het zorgt ervoor dat je verwerkingssysteem wordt geactiveerd.

Benieuwd hoe een EMDR-sessie eruit ziet? Lees hier verder.

Past EMDR niet bij je situatie? Dan zijn er ook andere behandelingen die kunnen helpen. Samen met een psycholoog kijk je welke behandeling het beste bij je past. Het doel is dat de gebeurtenis steeds minder invloed krijgt op je leven, zodat je weer verder kan op een manier die bij je past.

Bekijk onze behandelingen bij trauma.

Hulp bij PTSS

Een onverwerkt trauma heeft vaak veel invloed op je leven. Neem je klachten daarom serieus. Heb jij vragen of zorgen? Wij helpen jou graag. Plan hier een gratis adviesgesprek in of bel ons op 085-4014720.