Jaloezie in een relatie

Jaloezie in een relatie kan lastig zijn. Ben jij weleens jaloers geweest? “Jaloezie is een gemoedstoestand of emotie waarbij men datgene wenst te krijgen wat een ander reeds heeft gekregen, of wenst dat de ander datgene niet had. Dit kan zowel om materie, eigenschappen als om relaties gaan.” Dit is de betekenis van jaloezie volgens het woordenboek, maar in de werkelijkheid betekent jaloezie voor iedereen iets anders. Jaloezie is een sterke emotie waarmee iedereen direct of indirect weleens te maken krijgt. Maar wat is jaloezie in een relatie nou precies? En wat zijn de oorzaken van jaloezie?

Oorzaken van jaloezie in een relatie

Experts beweren dat seksuele jaloezie voortkomt uit een biologische noodzaak. Volgens de experts maakt het deel uit van een mechanisme voor de voortplanting. We willen graag zeker zijn dat we een partner hebben zodat we ons kunnen voortplanten. Daarnaast speelt onzekerheid een rol bij jaloezie. Mensen die jaloers zijn, zijn vaak zelf onzeker of hebben weinig zelfvertrouwen. Ook kan jaloezie in een relatie voortkomen uit de angst om iemand te verliezen.

Verder zijn er nog een aantal andere factoren die jaloezie versterken:

  • emotionele instabiliteit
  • controledwang
  • afhankelijke relaties
  • onrealistisch beeld van een relatie
  • slechte ervaringen in het verleden

Jaloezie: bindingsangst en verlatingsangst

Jaloezie is een kenmerk van zowel verlatingsangst als bindingsangst. Angst kan aan de basis liggen van jaloezie. Jaloezie is een zogenaamde secondaire emotie, waar de primaire emotie (waar het echt om gaat) angst is. Zowel verlatingsangst als bindingsangst kunnen ontstaan in de jeugd. Onveilige hechting kan veel impact hebben op hoe jij een liefdesrelatie aangaat. Het kan bijvoorbeeld zorgen dat je moeite hebt met vaste en intieme relaties.

Bij verlatingsangst in de relatie ben je bang dat je partner je verlaat. Hierdoor kan je claimgedrag vertonen en wantrouwend zijn. Door de angsten die je ervaart kan je ziekelijke jaloers zijn. Dit is ongezond voor je relatie.

Iemand met bindingsangst geeft tegenstrijdige signalen: ‘duwen en trekken’. Aan de ene kant wil je er alles aan doen om de persoon aan je te binden, maar aan de andere kant trek je jouw muren op zodra deze persoon te dichtbij komt. Je bent eigenlijk bang om verlaten te worden of gekwetst te worden en daarom durf je je niet te binden. Je ervaart hierdoor conflicterende gevoelens. Jaloezie kan ontstaan doordat je de controle wilt behouden. Jaloers gedrag, zoals het controleren van je partner, kan een manier zijn om controle te voelen, zodat je niet gekwetst of onverwacht verlaten wordt.

Irrationele en rationele jaloezie

Er is een verschil tussen rationele en irrationele jaloezie. Bij rationele jaloezie is er een reden om jaloers te zijn. Deze vorm van jaloezie kan bijvoorbeeld voorkomen als je partner is vreemdgegaan. Door rationele jaloezie kan jouw onzekerheid toenemen en kan het zijn dat je achter alles iets gaat zoeken, ook als daar geen aanleiding voor is. In dit geval kan rationele jaloezie soms overgaan in irrationele of ziekelijke jaloezie.

Bij irrationele jaloezie is er geen gegronde reden om jaloers te zijn. Deze vorm van jaloezie komt voort uit angst en/of onzekerheid. In een liefdesrelatie uit dit zich bijvoorbeeld in gedachten dat je partner je bedriegt, terwijl je daar geen aanwijzing voor hebt.

Gezonde jaloezie

Een beetje jaloezie in een relatie is niet erg. Het geeft eigenlijk best een geruststellend gevoel dat je partner een beetje angst heeft om je te verliezen. In gezonde relaties komt er daarom ook jaloezie voor, maar dan op een milde manier. Het wordt vaak als lief beschouwd als je partner aangeeft een beetje jaloers te zijn. Als je een beetje jaloers bent laat je aan je partner zien dat je om hem of haar geeft. Op deze manier kan het positief werken voor jouw relatie.

Ziekelijke jaloezie

Ziekelijke jaloezie is een extreme vorm van jaloezie. Bij deze vorm ervaar je veel jaloerse gedachten en ben je er relatief veel mee bezig. Ziekelijke jaloezie kan relatieproblemen veroorzaken en heeft ingrijpende gevolgen voor je relatie en je zelfbeeld. Leven met een partner die ziekelijk jaloers is of zelf ziekelijk jaloers zijn, is niet gemakkelijk. De ene partner voelt zich gewantrouwd en gecontroleerd, terwijl de andere partner emotioneel gezien veel last ervaart door alle twijfels. Ziekelijke jaloezie kan leiden tot een relatie waarin beide partners diep ongelukkig worden, ondanks dat de liefde er nog wel is. De uiting van de jaloezie kan bij iedereen anders zijn, enkele voorbeelden van gedragingen zijn:

  • ontkenning: doen alsof er niets aan de hand is;
  • gewelddadig gedrag: kan zowel verbaal als fysiek;
  • buitengewoon nieuwsgierig zijn: ondervragingen;
  • manipulatie: proberen de partner schuldig te laten voelen;
  • confronteren: de ‘rivaal’ opzoeken en confronteren.

Behandeling tegen jaloezie in een relatie

Er zijn verschillende vormen van relatietherapie die kunnen helpen bij jaloezie in een relatie. Tijdens de behandeling wordt er ten eerste nagegaan waar de onzekerheid vandaan komt. Het is belangrijk dat de persoon die jaloers is, zekerder wordt van zichzelf. Daarnaast moet de drang worden losgelaten die ervoor zorgt dat je de andere persoon onder controle wilt houden. Het is belangrijk om te achterhalen waar de drang vandaan komt. Vervolgens zal de oorzaak hiervan worden aangepakt. Ook zal er in de behandeling ruimte zijn voor het onderwerp ‘vertrouwen’. De behandelaar zal ervoor zorgen dat de partners weer vertrouwen in elkaar hebben. De behandeling zal met vallen en opstaan gaan, maar als beide partners zich willen inzetten, kan er veel bereikt worden.

4 tips tegen jaloezie in een relatie

Jaloezie kan slecht zijn voor jouw relatie, daarom is het goed om eraan te werken wanneer je jaloezie bij jezelf herkent. Wat kun je doen om jaloezie tegen te gaan? Onderstaande tips kunnen jou helpen.

Tip 1: Onderzoek waar jouw jaloezie vandaan komt

Het is erg belangrijk dat jij je bewust bent van jouw eigen gedragingen. In welke situaties word je jaloers? Wat gebeurt er in jouw lichaam wanneer je jaloers wordt? Wat gebeurt er in jouw hoofd als je jaloers wordt? Als je jezelf leert kennen, kan je jezelf ook aanleren op een andere manier te reageren. Als je bijvoorbeeld weet dat je jaloers wordt wanneer je partner een avond gaat stappen, kan je ervoor zorgen dat je op de avond zelf op een andere manier reageert dan dat je in eerste instantie zou doen. Het aanleren van nieuw gedrag is complex, maar wel mogelijk. De eerste stap is het leren kennen van jezelf.

Tip 2: Je kunt je partner niet bezitten

Sommige mensen zien het hebben van een partner nog steeds als het hebben van een bezit. In de werkelijkheid kun je niet de eigenaar zijn van jouw partner en dit heeft het gevolg dat je jouw partner niet volledig kunt controleren. Door jouw partner te claimen en te verstikken met allerlei regels, breng je jouw relatie schade toe. Het is belangrijk dat beide partners in een relatie dit beseffen.

Tip 3: Stop met handelingen die je jaloezie voeden

Stiekem meekijken terwijl jouw partner een berichtje stuurt. Als jouw partner onder de douche staat checken welke foto’s hij heeft geliket vandaag. Of terugzoeken in de zoekgeschiedenis van jouw partner. Dit lijken onschuldige vormen van jaloezie, maar dat zijn ze niet. Je denkt dat het goed is om te checken wat jouw partner doet, want de kans is groot dat je niets vindt en dit is een bevestiging dat je partner niet vreemd gaat. Toch…? Helaas niet. Wanneer je je partner op deze manier blijft controleren blijf je je jaloezie voeden, je jaloezie wordt iedere keer een stukje groter. Het is daarom van belang om het los te laten.

Tip 4: Vul de gedachtes van je partner niet in

Jaloerse mensen denken vaak te weten wat hun partner denkt. Projectie ontstaat doordat mensen denken dat de partner hun negatieve beeld deelt. Jij denkt te weten wat er in het hoofd van jouw partner omgaat wanneer hij of zij zich nog eens omdraait om naar een aantrekkelijk persoon te kijken. In werkelijkheid hoeft je partner helemaal niet hetzelfde te denken als waar jij bang voor bent. Het is dus van belang om niet te snel conclusies te trekken en als je ergens over twijfelt; vraag het.

Professionele hulp bij jaloezie

Komen jullie er, ook na deze tips, niet samen uit? Dan kan het goed zijn om professionele hulp te zoeken. Een psycholoog kan jou of jullie goed helpen. Dit kan door middel van individuele therapie of relatietherapie. Welke behandeling het meest geschikt is is afhankelijk van jullie situatie. Onze relatietherapeuten helpen jou (en jouw partner) graag.  Neem contact op met ons verwijsteam voor een persoonlijk advies.

Relatietherapie bij Psyned?

Blijf niet met jullie relatieproblemen lopen en bel met ons. We kunnen jullie adviseren en plannen wanneer gewenst direct een afspraak voor jullie in bij een relatietherapeut die bij jullie past.

  • Persoonlijk advies
  • Geen wachtlijst
  • Direct een afspraak
Zoek een psycholoog