Smetvrees

Wat is smetvrees?

Smetvrees is geen aparte officiële diagnose. Het is een veelgebruikte naam voor een sterke angst voor vuil, bacteriën of besmetting.

Bij smetvrees kan je steeds gedachten hebben over besmet raken of ziek worden. Om de angst minder te maken, ga je bijvoorbeeld je handen wassen, spullen schoonmaken of bepaalde plekken vermijden.

Dat geeft vaak even rust. Maar daarna komt de angst terug. Zo kan een patroon ontstaan van angst, dwang en tijdelijke geruststelling.

Smetvrees kan voorkomen bij een dwangstoornis (OCD). Vooral als je last hebt van terugkerende dwanggedachten en het gevoel hebt dat je bepaalde handelingen steeds opnieuw moet uitvoeren.

Smetvrees symptomen en voorbeelden

Het belangrijkste kenmerk van smetvrees is een obsessieve drang om schoon te maken, samen met voortdurende gedachten over hygiëne (schoonhouden). Je bent bang om vies te worden, wast je handen extreem vaak (soms zelfs tot je huid kapot gaat), maakt je huis overdreven vaak schoon en voert andere dwangmatige rituelen uit rondom hygiëne.

Mensen met smetvrees:

• hebben rituelen rond hygiëne;
• vermijden vaak situaties;
• vermijden vaak voorwerpen of contact met anderen;
• zijn vaak erg gevoelig;
• hebben obsessieve gedachten over besmetting;
• worden in het dagelijks leven beperkt door hun rituelen;
• worden erg angstig als ze de rituelen niet uitvoeren.

We spreken alleen van smetvrees als jouw gedachten daadwerkelijk onrealistisch zijn en jou in het dagelijks leven behoorlijk belemmeren. Je school, werk of sociale leven leiden eronder. Het in stand houden van dit gedrag kost vaak veel energie.

Wanneer wordt smetvrees een probleem?

Iedereen vindt weleens iets vies of is voorzichtig met hygiëne. Dat betekent niet meteen dat je smetvrees hebt. Het wordt vooral een probleem wanneer de angst voor vuil of besmetting steeds meer invloed krijgt op je dagelijks leven.

Misschien ben je veel tijd kwijt aan wassen of schoonmaken, vermijd je bepaalde plekken of voorwerpen, of merk je dat je steeds vaker geruststelling nodig hebt. Ook kan de angst invloed krijgen op je werk, studie, relaties of sociale leven.

Merk je dat je steeds meer rekening houdt met je angst of dat je dagelijkse dingen laat omdat ze voor jou niet veilig voelen? Dan kan het verstandig zijn om hulp te zoeken.

Oorzaak smetvrees

Smetvrees kan om verschillende redenen ontstaan. Als het in je familie voorkomt, is de kans groter dat jij er ook last van krijgt. Eigenschappen zoals perfectionisme of onzekerheid kunnen je extra gevoelig maken voor smetvrees. Meestal is er een diepere oorzaak, zoals een sterke behoefte aan controle. Dit kan te maken hebben met moeilijke ervaringen uit het verleden, zoals onveilige hechting, het gevoel dat je alleen liefde kreeg voor prestaties, of gepest worden.

Behandeling van smetvrees

Smetvrees is goed te behandelen. Vaak wordt cognitieve gedragstherapie ingezet. Tijdens deze therapie kijk je naar de gedachten, angsten en gewoontes die jouw smetvrees in stand houden. Je leert deze beter herkennen en ontdekt hoe je er anders mee om kunt gaan.

Een belangrijk onderdeel van de behandeling kan exposure en responspreventie (ERP) zijn. Hierbij oefen je met situaties die spanning of angst oproepen, zonder daarna direct iets te doen om die spanning weg te nemen. Denk bijvoorbeeld aan iets aanraken wat voor jou vies voelt, zonder meteen je handen te wassen.

Dat kan in het begin spannend zijn. Door het rustig op te bouwen, ervaar je dat de spanning uiteindelijk ook vanzelf weer afneemt. Zo leer je dat je niet altijd hoeft te wassen, schoonmaken of vermijden om je weer veilig te voelen.

Tijdens de behandeling is er ook aandacht voor situaties die jij uit de weg gaat, de behoefte aan geruststelling en gedachten over vuil of besmetting. Je onderzoekt wat jou helpt om hier steeds minder door beperkt te worden.

Welke behandeling het beste bij jou past, hangt af van jouw klachten en situatie. Een psycholoog kijkt met je mee naar wat je nodig hebt om weer meer ruimte te krijgen in je dagelijks leven.

Hulp bij smetvrees

Merk je dat smetvrees steeds meer invloed krijgt op je dagelijks leven? Dan hoef je er niet alleen mee rond te blijven lopen.

Een psycholoog kan samen met jou onderzoeken wat jouw angst in stand houdt en welke behandeling daarbij past.

Herken jij je in bovenstaande klachten? Bel dan gerust met ons psychologisch verwijsteam op 085-4014720, of neem contact op via ons contactformulier. Wij beantwoorden al jouw vragen en kunnen wanneer gewenst direct een afspraak voor je maken bij een psycholoog die bij jou past.