Ticstoornis
Een beweging of geluid dat je steeds maakt en (bijna) niet kan tegenhouden. Denk aan knipperen met je ogen, je keel schrapen of woorden en zinnen herhalen. Veel mensen hebben als kind weleens een tic gehad. Meestal gaat dit vanzelf weer over, maar soms blijven de tics langer en heb je er last van. Er kan dan sprake zijn van een ticstoornis. Op deze pagina vertellen we je er meer over.
Snel de juiste hulp
- In ±15 minuten persoonlijk advies.
- Aandacht voor jouw verhaal.
- Gekoppeld aan een psycholoog die past.
Wat is een ticstoornis?
Bij een ticstoornis heb je last van korte en terugkerende bewegingen of geluiden. Ze komen ineens en je kan ze (bijna) niet tegenhouden. Dit noemen we tics.
De meeste tics die mensen als kind hebben, verdwijnen vanzelf weer. Maar een ticstoornis is een neurologische ontwikkelingsstoornis. Dat betekent dat je hersenen zich vanaf je geboorte of op jonge leeftijd anders ontwikkelen dan bij de meeste mensen. Daardoor gaan de tics meestal niet vanzelf over na een tijdje.
Symptomen van een ticstoornis
Tics kunnen zich op verschillende manieren uitten. Hoe vaak en hoe heftig ze zijn, verschilt per persoon. Wel zijn er een paar dingen die vaak voorkomen:
- Ze komen ineens en zijn snel voorbij;
- Ze komen steeds terug, soms meerdere dagen;
- Verschillende tics die elkaar afwisselen;
- Dagen waarop er geen tics zijn.
Vaak voel je een tic van tevoren aankomen. Dat geeft een onrustig gevoel. Soms lukt het om een tic een korte of langere tijd te onderdrukken. Maar of dat lukt en hoe lang, is voor iedereen anders. Het onderdrukken van een tic kan de spanning juist groter maken. Als je toegeeft aan de tic, zakt dat gevoel even weg en geeft dat opluchting.
Welke soorten tics zijn er?
Je kan verschillende soorten tics hebben. Zo kan een tic een kleine beweging zijn die bijna niemand opvalt. Maar kunnen het ook meerdere bewegingen of woorden achter elkaar zijn die wel opvallen.
Bewegingstics en geluidstics
In de DSM-5, het handboek voor psychologen, worden twee soorten tics genoemd: bewegingstics (motorische tics) en geluidstics (vocale tics). Bij bewegingstics gaat het over ongecontroleerde lichamelijke bewegingen. Bij geluidstics maak je telkens bepaalde geluiden.
Bij een motorische tic kan je denken aan dingen als:
- Knipperen met je ogen
- Schudden met je hoofd
- Je tong uitsteken
- Je neus optrekken
Vocale tics uitten zich in bijvoorbeeld:
- Fluiten
- Gillen
- Klikken met je tong
- Snuiven
Enkelvoudige en samengestelde tics
Ook wordt er onderscheid gemaakt tussen enkelvoudige- en samengestelde tics. Bij een enkelvoudige tic maak je één beweging of geluid. Je gebruikt maar één spier of spiergroep. Denk aan dingen als je schouders optrekken of fronsen.
Bij samengestelde tics, ook wel complexe- of meervoudige tics genoemd, maak je meerdere bewegingen of geluiden tegelijk of vlak na elkaar. Je gebruikt daarbij verschillende spieren of spiergroepen. Bijvoorbeeld door op te springen, gebaren te maken of woorden en zinnen (na)zeggen.
Soorten ticstoornissen
Ticstoornissen ontstaan als je kind bent. In de meeste gevallen spreken we pas van een ticstoornis als de tics langer dan een jaar aanhouden. Er zijn verschillende soorten ticstoornissen waar je last van kan hebben.
Gilles de la Tourette
De meeste mensen denken bij een ticstoornis gelijk aan Gilles de la Tourette. Vaak wordt gedacht dat Tourette alleen bestaat uit schelden en vloeken, maar dat klopt niet. Bij Gilles de la Tourette heb je last van meerdere bewegingstics en minstens één geluidstic.
Bij Gilles de la Tourette ervaar je ook andere klachten hebben. Zo kan je moeite hebben met slapen, concentreren of met prikkels omgaan. Ook gaat het vaak samen met ADHD, een dwangstoornis of autisme.
Aanhoudende (chronische) ticstoornis
Bij een aanhoudende, ook wel chronische, ticstoornis heb je alleen geluidstics of alleen bewegingstics. Je hebt dus maar last van één van de twee.
Tijdelijke (voorlopige) ticstoornis
Als laatste heb je nog een tijdelijke (voorlopige) ticstoornis. Daarbij heb je last van bewegingstics, geluidstics of allebei. Anders dan bij Gilles de la Tourette en een aanhoudende ticstoornis, heb je bij een tijdelijke ticstoornis korter dan één jaar last van tics.
Hoe ontstaat een ticstoornis?
Het is niet precies duidelijk hoe een ticstoornis ontstaat. Waarschijnlijk spelen meerdere factoren een rol. Tics ontstaan door de manier waarop je hersenen werken. Ook erfelijkheid speelt een rol. Zo komen ticstoornissen in sommige families vaker voor. Daarnaast wordt er ook gedacht dat bepaalde factoren je tics erger maken. Zo kan je meer last krijgen van tics als je veel stress hebt tijd, te veel prikkels krijgt of vermoeid bent.
De gevolgen van een ticstoornis
Een ticstoornis kan veel invloed hebben op je dagelijkse leven. Tics kunnen veel energie kosten en soms pijn doen. Hierdoor kan je sneller moe zijn. Ook kan je moeite hebben met slapen, last hebben van angst of merken dat je emoties snel veranderen.
Op school of op je werk kan het lastig zijn om je aandacht erbij te houden. Vooral als je probeert om je tics tegen te houden. Ook in je vrije tijd kan je last hebben van je tics. Misschien voel je je onzeker en blijf je daarom liever thuis. Drukke plekken kunnen extra lastig zijn als je gevoelig bent voor prikkels.
Daarbij weet niet iedereen wat een ticstoornis is. Mensen kunnen daarom schrikken van een tic, naar je kijken of je gedrag niet begrijpen. Hierdoor kan je je onzeker, somber, boos of eenzaam voelen. Ook kan je daardoor moeite hebben bij het maken van contact met anderen.
Behandelen van een ticstoornis
In de behandeling gaat het niet om het genezen van de ticstoornis, maar om er mee om te leren gaan. Het doel is dat je beter te voelen in het dagelijkse leven. Hoe de behandeling er precies uitziet, verschilt per persoon. De psycholoog kijkt samen met jou van welke klachten je last hebt en welke behandeling het beste bij je past.
Een veelgebruikte behandelmethode is cognitieve gedragstherapie (CGT). Samen met de psycholoog werk je aan het krijgen van meer controle over jouw tics. Ook leer je anders te kijken naar je ticstoornis, en negatieve gedachtes om te zetten in positieve gedachtes.
Hulp bij een ticstoornis
Heb je een ticstoornis en merk je dat jouw tics invloed hebben op je dagelijks leven? Een psycholoog kan je helpen om beter met je tics om te gaan. Ook kan een psycholoog je helpen als je door je tics last hebt van stress, angst of onzekerheid.
Wil je weten welke hulp mogelijk is bij een ticstoornis? Neem dan contact op met ons verwijsteam voor een persoonlijk advies. Bel ons op 085-4014720 of plan een gratis adviesgesprek in. We kijken graag samen met jou welke hulp het beste bij je past.
Bronnen
Bij het samenstellen van deze pagina is gebruik gemaakt van de volgende bronnen:
Deze psychologen helpen je graag bij ticstoornis
Bekijk hun profiel en plan je gratis adviesgesprek in.
Veelgestelde vragen
Psyned blog
In de Psyned blog delen we handige tips, adviezen en inzichten over mentale gezondheid.
Waar wacht je op?
Plan vandaag nog een vrijblijvend adviesgesprek. Wij bellen je op, samen bespreken we in ± 15 minuten je hulpvraag en we koppelen je aan een psycholoog die bij jou past.
Of direct bellen? Bel 085-4014720