Emotionele mishandeling
Bij mishandeling denken veel mensen aan fysiek geweld, maar er bestaat ook zoiets als emotionele mishandeling. Dit komt vaker voor dan veel mensen denken. Het gaat om gedrag waarbij iemand je regelmatig manipuleert, negeert, bang maakt of je klein laat voelen. Er is geen lichamelijk geweld, maar het kan je mentaal diep raken.
Snel de juiste hulp
- In ±15 minuten persoonlijk advies.
- Aandacht voor jouw verhaal.
- Gekoppeld aan een psycholoog die past.
Wat is emotionele mishandeling?
Psychische of emotionele mishandeling betekent dat iemand je geen pijn doet met lichamelijk geweld, maar je wel mentaal kan beschadigen. Het is een vorm van geestelijk geweld die je erg onzeker of angstig kan maken. Het kan gebeuren bij kinderen in onveilige gezinnen, maar ook bij volwassenen. Bijvoorbeeld in gezinnen, relaties, vriendschappen of op het werk. Als je als kind vaak bang was of werd uitgescholden door je ouder, kan je daar later last van krijgen, bijvoorbeeld in de vorm van onzekerheid, angst en depressie. In 2024 gaf ongeveer 6 procent van de 16-plussers aan ooit slachtoffer te zijn geweest van psychisch geweld in de huiselijke kring. Dat zijn zo’n 870.000 mensen.
Verschil tussen emotionele verwaarlozing en mishandeling
Veel mensen weten het verschil tussen verwaarlozing en mishandeling niet, omdat het moeilijk te bepalen is. Emotionele verwaarlozing gaat over het ontbreken van bepaalde aandacht, liefde of steun. Bij emotionele mishandeling gaat het over het beschadigen van iemand: denk aan uitschelden, kleineren of bekritiseren.
Hoe herken je emotionele mishandeling?
Symptomen van emotionele mishandeling kunnen zijn:
- Je voelt je vaak onzeker en niet goed genoeg.
- Je doet alles om anderen tevreden te houden en zoekt vaak naar bevestiging, je gebruikt pleasen als overlevingsstrategie.
- Je hebt moeite met het uiten of beheersen van emoties.
- Je reageert sterk op emoties of spanningen.
- Je reageert heftig op kritiek of spanning.
- In stressvolle situaties kan je gedrag vertonen dat past bij een jongere leeftijd (regressie).
- Je hebt moeite met het opbouwen van hechte relaties: je kan je niet goed binden en/of hebt last van verlatingsangst.
Oorzaken van emotionele mishandeling
Iemand die emotioneel mishandeld is, kan te maken hebben (gehad) met:
Uitschelden, bedreiging of vernedering
Je werd of wordt vaak uitgescholden, gekleineerd, bekritiseerd of belachelijk gemaakt, waardoor een negatief zelfbeeld kan ontstaan.
Manipulatie en schuldgevoel
De mishandelaar probeert controle te krijgen door de ander bang te maken of zich schuldig te laten voelen. De mishandelaar laat jou twijfelen aan jouw waarheid of geheugen (gaslighting).
Onvoorspelbaar, wisselend gedrag zonder reden
De ene dag is de mishandelaar boos of afstandelijk, de andere dag juist vriendelijk. Dit zorgt voor stress en verwarring.
Een ouder of partner met narcistische trekken
Een persoon met narcistische trekken begrijpt anderen vaak niet goed. Ze hebben vaak moeite met kritiek. Iemand met weinig empathie denkt alleen aan zichzelf. Ze letten niet op hoe jij je voelt.
Jou weghouden bij je vrienden of familie
De mishandelaar zorgt ervoor dat je geen contact kan hebben met je vrienden of familie. Zo kan diegene steeds meer invloed krijgen op jouw keuzes en gedrag.
Geen eigen privacy hebben
Je hebt geen eigen veilige plek: anderen kunnen zomaar je kamer binnenlopen. Dit kan ook gaan om spullen: dingen afpakken of inbreken in je telefoon. Het voelt onveilig of moeilijk om grenzen te stellen.
Wat zijn gevolgen van emotionele mishandeling?
Emotionele mishandeling kan een grote invloed hebben op jouw leven. Ook als het jaren geleden is gebeurd. Op korte termijn kan je problemen ervaren met slapen, school of werk. Dit kan op lange termijn zorgen voor slaapproblemen, angst, paniek, somberheid, moeite met vertrouwen en grenzen stellen. Dit kan leiden tot chronische stress, depressie en in sommige gevallen zelfs PTSS (post-traumatische stress-stoornis).
Behandelingen bij emotionele mishandeling
Emotionele mishandeling is vaak niet zichtbaar, dus het is moeilijker te herkennen. Het is wel belangrijk om hulp te zoeken als het je dagelijks leven moeilijk maakt. Welke behandeling het beste voor jou is, hangt van jou af. Hier zijn een paar behandelingen die vaak helpen:
- Acceptance and Commitment Therapy (ACT): leert je anders om te gaan met moeilijke gedachten en gevoelens, zodat ze minder grip op je hebben.
- Cognitieve gedragstherapie (CGT):Deze therapie helpt je negatieve gedachten en gedrag te herkennen en te veranderen. CGT helpt als je vaak aan jezelf twijfelt, moeite hebt met grenzen stellen of bang bent om fouten te maken
- Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR): is een vorm van traumatherapie die kan helpen om ingrijpende herinneringen te verwerken.
- Schematherapie: Deze therapie helpt je te ontdekken welke slechte gewoontes je hebt ontwikkeld toen je jong was, vaak door emotionele verwaarlozing of mishandeling. In schematherapie leer je deze negatieve patronen te doorbreken.
Twijfel je of het mishandeling is?
Als iemand je regelmatig klein maakt, controleert, manipuleert of bang maakt, is dat geen normaal gedrag. Ook als er geen fysiek geweld is, kan het nog steeds mishandeling zijn. Je hoeft niet zeker te weten wat het is om er met iemand over te praten.
Hulp bij emotionele mishandeling
Twijfel je of jij te maken hebt (gehad) met emotionele mishandeling, heb je vragen of ben je op zoek naar de juiste hulp? Ons psychologisch verwijsteam staat klaar met persoonlijk advies en kan je direct koppelen aan een psycholoog die bij je past. Bel 085-4014720 of plan direct je adviesgesprek in.
In geval van dreigend gevaar, neem contact op met 113 zelfmoordpreventie of veiligthuis.nl. Bel bij direct gevaar 112.
Bronnen
Bij het samenstellen van deze pagina is gebruik gemaakt van de volgende bronnen:
Informatie nagekeken door expert
Deze pagina is nagekeken door Yvonne Willemstijn. Ze is freelance psycholoog en Uitvoerend Specialist Aanpak Huiselijk Geweld in Den Haag, met een specialisatie in het opstellen van persoonlijkheidsrapportages. Zij is aangesloten bij het NIP. Wil je meer weten over haar werk? Bekijk hier haar LinkedIn-profiel.
Deze psychologen helpen je graag bij emotionele mishandeling
Bekijk hun profiel en plan je gratis adviesgesprek in.
AnushkaWardenaar
Behandelt:
Slaapproblemen, Chronische vermoeidheid, Rouw- en verliesverwerking en meer
Talen:
AnneCox
Behandelt:
Seksueel misbruik, Hoogsensitief persoon (HSP), Seksuele identiteit en meer
Talen:
BertBavelaar
Behandelt:
Werkgerelateerde problematiek, Intelligentietest, Seksualiteit en meer
Talen:
FrancineWong Loi Sing-Witz
Behandelt:
Negatief zelfbeeld, Slaapproblemen, Zingevingsvragen en meer
Talen:
Veelgestelde vragen
Informatie nagekeken door expert
Deze pagina is nagekeken door Yvonne Willemstijn. Ze is freelance psycholoog en Uitvoerend Specialist Aanpak Huiselijk Geweld in Den Haag, met een specialisatie in het opstellen van persoonlijkheidsrapportages. Zij is aangesloten bij het NIP. Wil je meer weten over haar werk? Bekijk hier haar LinkedIn-profiel.
Blogs over Hechting
In de Psyned blog delen we handige tips, adviezen en inzichten over mentale gezondheid.
Waar wacht je op?
Plan vandaag nog een vrijblijvend adviesgesprek. Wij bellen je op, samen bespreken we in ± 15 minuten je hulpvraag en we koppelen je aan een psycholoog die bij jou past.
Of direct bellen? Bel 085-4014720