Emotionele verwaarlozing
Soms voel je dat er iets mist. Je twijfelt aan jezelf, past je snel aan of vindt het lastig om je gevoelens te uiten. Misschien heb je geleerd om je eigen behoeften opzij te zetten. Dat kan te maken hebben met emotionele verwaarlozing.
Emotionele verwaarlozing is niet altijd duidelijk zichtbaar, maar kan veel invloed hebben op je zelfbeeld en relaties. Op deze pagina lees je wat het precies is, hoe je het herkent, wat de oorzaken en gevolgen kunnen zijn en wat helpt bij herstel.
Snel de juiste hulp
- In ±15 minuten persoonlijk advies.
- Aandacht voor jouw verhaal.
- Gekoppeld aan een psycholoog die past.
Wat is emotionele verwaarlozing?
Emotionele verwaarlozing betekent dat iemand langere tijd te weinig aandacht, steun en erkenning krijgt. Het gaat niet alleen om wat ouders of partners wel of niet doen, maar vooral om wat iemand nodig heeft en niet ontvangt. Gevoelens en behoeften krijgen weinig aandacht of worden niet echt serieus genomen.
Het is iets anders dan emotionele mishandeling. Bij mishandeling is er sprake van actief kwetsend of kleinerend gedrag. Bij emotionele verwaarlozing gebeurt het vaak zonder slechte bedoelingen. Toch kan het veel pijn doen. Je kan het gevoel krijgen dat je niet belangrijk bent, niet gehoord wordt of er niet toe doet.
Wat zijn de symptomen van emotionele verwaarlozing?
Omdat emotionele verwaarlozing vaak langzaam ontstaat en weinig zichtbaar is, is het moeilijk te herkennen. Voor degene die het meemaakt, maar ook voor de omgeving. Het kan zich op verschillende manieren uiten, zoals:
- Je hebt het gevoel dat je niet goed genoeg bent.
- Je mist warmte en troost.
- Je voelt je niet begrepen.
- Je voelt je niet veilig bij anderen.
- Je hebt moeite met het herkennen of uiten van je eigen gevoelens.
- Je hebt een sterke behoefte aan bevestiging van anderen.
- Je kan problemen ervaren in relaties (afstand houden of juist over-aanpassen).
Niet iedereen herkent zich in al deze kenmerken. Deze klachten kunnen ook een andere oorzaak hebben.
Wat zijn de oorzaken van emotionele verwaarlozing?
Emotionele verwaarlozing kan verschillende vormen en oorzaken hebben. Soms is een ouder fysiek of emotioneel afwezig. Een ouder kan narcistische trekken hebben of emotioneel onvolwassen zijn. Ook psychische klachten zoals rouw of trauma kunnen meespelen. In sommige gezinnen krijgt een broer of zus extra zorg, waardoor een ander kind minder aandacht krijgt. Strenge opvoeding of hoge eisen kunnen ook invloed hebben. In grote gezinnen kan een kind onzichtbaar raken.
Naast kenmerken van ouders spelen ook bredere factoren een rol, zoals langdurige stress, ingrijpende gebeurtenissen, culturele verwachtingen of patronen die van generatie op generatie worden doorgegeven. Al deze factoren samen kunnen ervoor zorgen dat een kind zich alleen of niet belangrijk voelt.
Welke gevolgen heeft emotionele verwaarlozing?
Emotionele verwaarlozing heeft vaak veel invloed op hoe je je voelt, hoe je over jezelf denkt en daarmee ook hoe je je gedraagt.
Emotionele blokkades
Emotionele blokkades ontstaan vaak als een manier om jezelf te beschermen. Ooit hielp dit om te gaan met een tekort aan emotionele steun. Nu kan het voelen alsof je afgesloten bent van je gevoelens en niet goed weet hoe je ze moet uiten – alsof er iets tussen jou en je emoties in staat. Dat is niet vreemd en komt vaker voor dan je denkt.
Het doorbreken van zo’n blokkade kan lastig zijn. Door er bewust bij stil te staan en erover te praten, kan je stap voor stap weer meer contact krijgen met wat je van binnen voelt. Soms is dat genoeg. Soms heb je daarbij extra hulp nodig.
Relaties en hechting
Het kan lastig zijn om hechte relaties aan te gaan. Misschien houd je anderen op afstand, of pas je je juist te veel aan uit angst voor afwijzing (codependentie). Dit gedrag kan te maken hebben met een onveilige hechting: je voelt je niet snel echt veilig bij anderen en blijft alert. Niet iedereen die emotionele verwaarlozing heeft meegemaakt, krijgt een onveilige hechtingsstijl. Hoe het zich laat zien, verschilt per persoon. Ook latere ervaringen en steun van anderen spelen daarin een belangrijke rol.
Laag zelfbeeld en pleasegedrag
Een laag zelfbeeld en pleasegedrag hebben meestal niet één duidelijke oorzaak. Iemand die emotionele verwaarlozing heeft meegemaakt, kan hier last van krijgen. Je kan je niet goed genoeg voelen of minder waard dan anderen. Om toch waardering of liefde te krijgen, ga je soms overmatig pleasen. Je doet er alles aan om het anderen naar de zin te maken. Dat zie je bijvoorbeeld terug in het altijd voor anderen zorgen, het nemen van te veel verantwoordelijkheid of het wegcijferen van jezelf om geaccepteerd te worden.
Moeite met het herkennen van eigen behoeften
Emotionele verwaarlozing zorgt er ook voor dat je minder goed weet wat je zelf nodig hebt. Je eigen wensen en grenzen zijn onduidelijk, omdat je misschien gewend bent geraakt om je aan te passen aan anderen. Je luistert minder naar jezelf. Dat kan leiden tot een gevoel van innerlijke leegte of zelfs alsof je jezelf bent kwijtgeraakt. Je weet niet goed meer wat bij jou hoort en wat je eigenlijk voelt.
Depressie en burn-out
Somberheid, angst en burn-outklachten ontstaan meestal door meerdere dingen tegelijk. Emotionele verwaarlozing kan hieraan bijdragen, maar is vaak niet de enige oorzaak. Een gevoel van leegte kan op den duur zorgen voor sombere of angstige gevoelens. Ook kan je jezelf steeds willen bewijzen. Als je vroeger weinig waardering kreeg, ga je misschien extra hard werken om gezien te worden. Dat kan uiteindelijk veel energie kosten en tot uitputting leiden.
Wat helpt bij herstel van emotionele verwaarlozing?
Erkenning van wat je gemist hebt is de eerste stap. Het begint met het onder ogen zien dat je iets belangrijks hebt gemist in je jeugd en dat dit gevolgen heeft. Dit benoemen helpt om grip te krijgen. Emotionele verwaarlozing gaat over jouw perspectief op wat je gemist hebt, niet om de feiten. Het helpt als ouders of partners begrijpen wat er speelt, zonder het te hebben over schuld. Zo ontstaat er rust en meer begrip. Psycho-educatie kan ouders of partners helpen om te begrijpen hoe zulke situaties ontstaan.
Herstel hangt niet af van erkenning door ouders of anderen. Het kan ook beginnen bij zelfinzicht, steunende relaties of hulp van een professional. Door te begrijpen waar patronen vandaan komen, kan je ze stap voor stap doorbreken. Werk aan je zelfwaardering en geef jezelf wat je vroeger hebt gemist. Zelfcompassie helpt daarbij. Dat betekent ook dat je je eigen grenzen en behoeften serieus neemt. Herstel is ruimte maken voor wie jij bent, wat jij voelt en wat jij nodig hebt – los van de rollen die je vroeger had.
Behandelingen bij emotionele verwaarlozing
Er zijn verschillende manieren om te werken aan de gevolgen van emotionele verwaarlozing. Hieronder staan een paar veelgebruikte behandelingen die wij gebruiken:
- Cognitieve gedragstherapie (CGT): Bij cognitieve gedragstherapie leer je anders denken over jezelf en je gevoelens. Je leert negatieve gedachten herkennen en vervangen door helpende gedachten.
- Schematherapie: Dit is een vorm van therapie waarbij je negatieve patronen doorbreekt. Bij emotionele verwaarlozing richt schematherapie zich op het herkennen van oude gevoelens en het leren zorgen voor je eigen behoeftes.
- Acceptance and commitment therapy (ACT). Je leert om negatieve gedachten te identificeren en te accepteren. Ook leer je meer te leven naar wat echt belangrijk voor je is.
- Traumabehandeling: Als de emotionele verwaarlozing diepe wonden heeft achtergelaten, kan traumatherapie zoals EMDR helpen. Je werkt dan aan het verwerken van pijnlijke ervaringen uit het verleden.
Hulp bij emotionele verwaarlozing
Twijfel je of jij te maken hebt (gehad) met emotionele verwaarlozing, heb je vragen of ben je op zoek naar de juiste hulp? Ons psychologisch verwijsteam staat klaar met persoonlijk advies en kan je direct koppelen aan een psycholoog die bij je past. Bel 085-4014720 of plan direct je adviesgesprek in.
Bronnen
Bij het samenstellen van deze pagina is van de volgende bron gebruik gemaakt:
Informatie nagekeken door expert
Deze pagina is nagekeken door Yvonne Willemstijn. Ze is freelance psycholoog en Uitvoerend Specialist Aanpak Huiselijk Geweld in Den Haag, met een specialisatie in het opstellen van persoonlijkheidsrapportages. Zij is aangesloten bij het NIP. Wil je meer weten over haar werk? Bekijk hier haar LinkedIn-profiel.
Deze psychologen helpen je graag bij emotionele verwaarlozing
Bekijk hun profiel en plan je gratis adviesgesprek in.
AnushkaWardenaar
Behandelt:
Rouw- en verliesverwerking, Angststoornis, Posttraumatische stressstoornis (PTSS) en meer
Talen:
YvonneWillems
Behandelt:
Post Intensive Care Syndroom (PICS), Chronische ziekte, Stress- en spanningsklachten en meer
Talen:
AnneCox
Behandelt:
ADHD, Posttraumatische stressstoornis (PTSS), Ongewenste kinderloosheid en meer
Talen:
BertBavelaar
Behandelt:
Prikkelbare darm syndroom (PDS), Relatieproblemen, Intelligentietest en meer
Talen:
FrancineWong Loi Sing-Witz
Behandelt:
Zingevingsvragen, Burn-out, Werkgerelateerde problematiek en meer
Talen:
Veelgestelde vragen
Informatie nagekeken door expert
Deze pagina is nagekeken door Yvonne Willemstijn. Ze is freelance psycholoog en Uitvoerend Specialist Aanpak Huiselijk Geweld in Den Haag, met een specialisatie in het opstellen van persoonlijkheidsrapportages. Zij is aangesloten bij het NIP. Wil je meer weten over haar werk? Bekijk hier haar LinkedIn-profiel.
Blogs over Hechting
In de Psyned blog delen we handige tips, adviezen en inzichten over mentale gezondheid.
Waar wacht je op?
Plan vandaag nog een vrijblijvend adviesgesprek. Wij bellen je op, samen bespreken we in ± 15 minuten je hulpvraag en we koppelen je aan een psycholoog die bij jou past.
Of direct bellen? Bel 085-4014720