Snel de juiste hulp

  • In ±15 minuten persoonlijk advies.
  • Gekoppeld aan een psycholoog die past.
  • Al meer dan 50.000 cliënten geholpen.

Ben je bang voor vuil, bacteriën of besmetting? Je wast misschien vaak je handen, maakt veel schoon of vermijdt dingen die voor jou vies voelen. Als deze angst steeds meer invloed krijgt op je dagelijks leven, kan er sprake zijn van smetvrees. Smetvrees kan samengaan met dwanggedachten en dwanghandelingen. Je weet soms dat je angst niet helemaal past bij de situatie, maar toch lukt het niet om te stoppen met schoonmaken, wassen of vermijden. Lees verder over wat smetvrees is en hoe het behandeld kan worden.

Dit bericht is voor het laatst bijgewerkt op:

Snel de juiste hulp

We bespreken graag persoonlijk in ± 15 minuten hoe we jou kunnen helpen aan de hand van jouw verhaal.

Wat is smetvrees?

Smetvrees is geen aparte officiële diagnose. Het is een veelgebruikte naam voor een sterke angst voor vuil, bacteriën of besmetting.

Bij smetvrees kan je steeds gedachten hebben over besmet raken of ziek worden. Om de angst te verminderen, ga je bijvoorbeeld extra veel je handen wassen, spullen schoonmaken of bepaalde plekken vermijden. Dat geeft vaak even rust, maar daarna komt de angst terug. Zo kan een patroon ontstaan van angst, dwang en tijdelijke geruststelling.

Smetvrees kan voorkomen bij een dwangstoornis (OCD). Vooral als je last hebt van terugkerende dwanggedachten en het gevoel hebt dat je bepaalde handelingen steeds opnieuw moet uitvoeren.

Smetvrees symptomen en voorbeelden

Het belangrijkste kenmerk van smetvrees is een extreme drang om schoon te maken, samen met steeds terugkomende gedachten over hygiëne (schoonhouden). Je bent bang om vies te worden, wast je handen extreem vaak (soms zelfs tot je huid kapot gaat), maakt je huis overdreven vaak schoon en voert andere dwangmatige rituelen uit rondom hygiëne.

Mensen met smetvrees:

  • hebben rituelen rond hygiëne;
  • vermijden vaak situaties;
  • vermijden regelmatig voorwerpen of contact met anderen;
  • zijn vaak erg gevoelig;
  • hebben obsessieve gedachten over besmetting;
  • worden in het dagelijks leven beperkt door hun rituelen;
  • worden erg angstig als ze de rituelen niet uitvoeren.

Wanneer wordt smetvrees een probleem?

Iedereen vindt weleens iets vies of is voorzichtig met hygiëne. Dat betekent niet meteen dat je smetvrees hebt. Het wordt vooral een probleem wanneer de angst veel tijd en energie kost of ervoor zorgt dat je bepaalde dingen niet meer doet. Daarbij ben je misschien veel tijd kwijt aan wassen of schoonmaken, vermijd je bepaalde plekken of voorwerpen, of merk je dat je steeds vaker geruststelling nodig hebt. Ook kan de angst invloed krijgen op je werk, studie, relaties of sociale leven.

Merk je dat je steeds meer rekening houdt met je angst? Of dat je dagelijkse dingen laat omdat ze voor jou niet veilig voelen? Dan kan het fijn zijn om hulp te zoeken.

Oorzaak smetvrees

Smetvrees kan om verschillende redenen ontstaan. Vaak spelen meerdere factoren een rol. Zo is de kans groter dat jij er ook last van krijgt als het in je familie voorkomt. Ook kunnen eigenschappen zoals perfectionisme of onzekerheid je extra gevoelig maken voor smetvrees.

Daarnaast kunnen erfelijke gevoeligheid, stressvolle ervaringen en bepaalde manieren van omgaan met angst of onzekerheid bijdragen aan het ontstaan van smetvrees. Dit kan te maken hebben met moeilijke ervaringen uit het verleden, zoals onveilige hechting, het gevoel dat je alleen liefde kreeg voor prestaties, of gepest worden.

Behandeling van smetvrees

Smetvrees is goed te behandelen. Vaak wordt cognitieve gedragstherapie ingezet. Tijdens deze therapie kijk je naar de gedachten, angsten en gewoontes die jouw smetvrees in stand houden. Je leert deze beter herkennen en ontdekt hoe je er anders mee omgaat.

Een belangrijk onderdeel van de behandeling kan exposure en responspreventie (ERP) zijn. Hierbij oefen je met situaties die spanning of angst oproepen, zonder daarna direct iets te doen om die spanning weg te nemen. Denk bijvoorbeeld aan iets aanraken wat voor jou vies voelt, zonder meteen je handen te wassen. Dat kan in het begin spannend zijn. Door het rustig op te bouwen, ervaar je dat de spanning uiteindelijk ook vanzelf weer afneemt. Zo leer je dat je niet altijd hoeft te wassen, schoonmaken of vermijden om je weer veilig te voelen.

Tijdens de behandeling is er ook aandacht voor situaties die jij uit de weg gaat, de behoefte aan geruststelling en je gedachtes over vuil of besmetting. Je onderzoekt wat jou helpt om je hier steeds minder door te laten beperken.

Welke behandeling het beste bij jou past, hangt af van jouw klachten en situatie. Een psycholoog kijkt met je mee naar wat je nodig hebt om weer meer ruimte te krijgen in je dagelijks leven.

Hulp bij smetvrees

Merk je dat de angst je steeds meer beperkt of lukt het niet om de rituelen zelf te doorbreken? Blijf er dan niet alleen mee rondlopen. Een psycholoog kan je helpen om de angst en dwang stap voor stap te verminderen.

Herken jij je in bovenstaande klachten? Bel dan gerust met ons psychologisch verwijsteam op 085-4014720, of neem contact op via ons contactformulier. We beantwoorden al jouw vragen en kunnen gelijk een afspraak voor je maken bij een psycholoog die bij je past.

Psycholoog Thomas Visser uit Amsterdam
18/04/2023

Informatie nagekeken door expert

Deze pagina is nagekeken door Thomas Visser, Psycholoog in Amsterdam. Thomas is gespecialiseerd in het behandelen van onder andere dwangklachten. Thomas is aangesloten bij NIP.

Deze psychologen helpen je graag bij Angststoornis

Bekijk hun profiel en plan je gratis adviesgesprek in.

Psycholoog Thomas Visser uit Amsterdam
18/04/2023

Informatie nagekeken door expert

Deze pagina is nagekeken door Thomas Visser, Psycholoog in Amsterdam. Thomas is gespecialiseerd in het behandelen van onder andere dwangklachten. Thomas is aangesloten bij NIP.

Veelgestelde vragen

Waar wacht je op?

Plan vandaag nog een vrijblijvend adviesgesprek. Wij bellen je op, samen bespreken we in ± 15 minuten je hulpvraag en we koppelen je aan een psycholoog die bij jou past.

Of direct bellen? Bel 085-4014720