De opmars van de YouTube psycholoog

De opmars van de YouTube psycholoog

Nieuws en psyche | Wekelijks bespreken wij de psychologie achter een interessant nieuwsitem met Psyned psycholoog en inhoudelijk directeur Aerjen Tamminga. Deze week: de YouTube-psycholoog is in opmars. Een goede ontwikkeling?

NIEUWS VAN DE WEEK

Volkskrant.nl: Slaapproblemen, angst of eetbuien? De YouTube-psycholoog weet raad

Details: Psychologisch advies via zelfhulpvideo’s op YouTube, in hoeverre is het slim om daar naar luisteren?

Psyned Redactie (PR): Een psycholoog op YouTube, is dat nou een goede ontwikkeling?

Aerjen: "Ik vind het in de basis heel waardevol, net zoals ik het waardevol vind dat er aandacht is voor psychologie in artikelen en boeken. Wat ik specifiek goed vind aan YouTube is dat het onderwerp toegankelijk wordt gemaakt voor een heleboel mensen. Doordat de informatie op een andere manier wordt gepresenteerd kunnen sommige mensen het beter opnemen."

PR: Maar in principe kan iedereen zich op YouTube psycholoog noemen, hoe weet je als kijker of de informatie juist is?

Aerjen: "Dat is inderdaad de vraag. In het artikel van Volkskrant hebben ze het over een keurmerk, maar eigenlijk verschilt YouTube wat dat betreft niet van andere media. Je moet het afvragen bij alle informatie die je tot je probeert te nemen. Sowieso mag in Nederland iedereen zich psycholoog noemen, want het is geen beschermde titel. In die zin zijn er ook al keurmerken, zoals afstudeerdiploma, NIP-lidmaatschap of GZ-titel."

PR: Ik moet er dus ook niet standaard vanuit gaan dat in een documentaire of zelfhulpboek de waarheid wordt gesproken?

Aerjen: "Precies. Ik vind het zorgelijk dat er mensen zijn die dingen zeggen die nergens op zijn gebaseerd, maar dat vond ik vroeger ook al. Naar mijn idee heeft internet daar niet heel veel aan veranderd. Ik heb wel het gevoel dat de laatste jaren het vertrouwen in de media in het algemeen achteruit is gegaan, we zijn steeds wantrouwender geworden naar de informatie die ons wordt voorgeschoteld."

PR: Dat idee heb ik ook, maar tegelijkertijd zie ik om mee heen dat mensen heel veel informatie voor waarheid aannemen.

Aerjen: "Mensen nemen dingen aan die passen binnen hun eigen denkkader. Dat is een hele gangbare reactie. Alles dat aansluit bij de dingen die we geloven is prettig, maar tegen de dingen die we niet geloven komen we, bewust of onbewust, in opstand."

PR: Maar dat betekent dus dat mensen soms liever voor de leugen kiezen dan de waarheid, simpelweg omdat ze het niet willen geloven?

Aerjen: "Ik zag laatst een mooi voorbeeld op The Oatmeal over George Washington. In de Verenigde Staten ging men er jarenlang vanuit dat George Washington een houten kunstgebit had. Uit recent onderzoek blijkt zijn gebit opgebouwd te zijn uit verschillende materialen, waaronder de tanden van dieren. Een interessant feitje, dat neem je waarschijnlijk graag voor waarheid aan. Echter bleken er ook tanden tussen te zitten van slaven. En omdat George Washington door veel Amerikanen wordt gezien als een held, is die informatie voor veel mensen waarschijnlijk moeilijker te accepteren. Als ik dat doortrek naar filmpjes over psychologie, dan denk ik dat er gevaar bestaat dat mensen de informatie beoordelen op gevoel, en niet per sé op wat (wetenschappelijk gezien) het beste is."

PR: Maar Youtube-psycholoog Najla is een geschoold psycholoog en haalt alleen wetenschappelijk onderbouwde argumenten aan.

Aerjen: "Klopt, ik denk dat zij een hele goede is voor YouTube. Als we het dan over een keurmerk hebben, dan kun je op haar eigen website zien dat ze Psycholoog NIP is. In het artikel over YouTube wordt echter ook gesproken over The School of Life, een kanaal van Alain de Botton. Hij is een bekend filosoof en heeft veel boeken geschreven, dus geen wonder dat hij vertrouwen oproept. Maar dat betekent niet dat hij een wetenschapper is die zich met name in de psychologie heeft verdiept, en daar zit de valkuil."

PR: Toch zijn er bijna 2,5 miljoen mensen die zijn filmpjes kijken.

Aerjen: "Hij maakt ook hele mooie en inspirerende filmpjes, maar de benadering van het onderwerp is niet de juiste manier. Tuurlijk is het prettig als iemand tegen je zegt dat een probleem niet slecht is, dat het je een kans biedt om je te verdiepen en te ontwikkelen. En in bepaalde gevallen is dat ook zo, maar of die benadering dingen ook echt oplost? Een echte psycholoog, bijvoorbeeld zoals Najla, zal eerlijk tegen je zeggen dat het probleem een teken is van iets dat niet goed gaat en kan je praktische tips geven hoe je ermee om moet gaan. Dat is misschien iets minder spannend om naar te kijken, maar daar zijn mensen veel meer mee geholpen."

Aerjen Tamminga is Inhoudelijk Directeur bij Psyned en behandelend psycholoog.