Agorafobie

Wat is agorafobie?

Agorafobie is een angststoornis. In bepaalde situaties voelt het alsof je niet weg kan of dat er geen hulp is als er iets gebeurt. Dingen die voor anderen heel normaal zijn, kunnen voor jou heel spannend voelen. Je bent bang om in paniek te raken of dat je iets kan overkomen.

Je bent dan vooral bang voor plekken waar veel mensen zijn. Deze angst gaat vaak samen met paniekaanvallen. Daardoor ga je steeds meer plekken vermijden en blijf je het liefst thuis, omdat dat veilig voelt.

Agorafobie en paniekstoornis

Agorafobie gaat vaak samen met een paniekstoornis. Je hebt dan paniekaanvallen die ineens opkomen. Dat kan erg schrikken zijn en maakt naar buitengaan spannend. Je bent bang dat je niet kan ontsnappen of dat er geen hulp is als je plotseling angstklachten krijgt. Daardoor ga je plekken vermijden die je onprettig vindt, om een nieuwe aanval te voorkomen. De angst voor nog een aanval staat centraal en bepaalt wat je wel en niet doet.

Maar agorafobie kan ook voorkomen zonder paniekaanvallen, net zoals paniekklachten kunnen bestaan zonder agorafobie. De angst ontstaat vaak na een beangstigende paniekaanval, maar kan ook ontstaan zonder dat je eerder een paniekaanval hebt gehad.

Symptomen van agorafobie

Agorafobie wordt gekenmerkt door hevige angst en soms zelfs paniek. Vooral het gevoel van machteloosheid is een duidelijk kenmerk; je hebt het gevoel dat je geen controle over de situatie hebt. Dit zijn veelvoorkomende kenmerken van agorafobie:

• Je gaat het liefst zo snel mogelijk weg uit een situatie die je spannend vindt.
• Je vermijdt situaties die je angstig maken.
• Je hebt het gevoel dat je de controle verliest.
• Je kan hoofdpijn krijgen, je duizelig voelen of gaan zweten.
• Je ademhaling wordt snel en hoog (hyperventilatie)
• Je hebt een sterk gespannen gevoel.
• Je blijft het liefst in je eigen vertrouwde omgeving.
• Je ervaart lichamelijke sensaties, zoals druk op de borst, benauwdheid en/of hartkloppingen.

Voorbeelden van agorafobie

Deze vorm van angst ziet er bij iedereen anders uit. Misschien durf je nog wel naar buiten, maar alleen als iemand met je meegaat. Anderen durven helemaal niet meer de deur uit te gaan en worden afhankelijk van hulp van anderen. Je kan bijvoorbeeld ook bang zijn voor bepaalde situaties of plekken, zoals:

• Je durft niet met het openbaar vervoer te reizen.
• Je vermijdt open ruimtes, zoals een parkeerplaats.
• Je vindt afgesloten ruimtes, zoals een winkel, spannend.
• Lang in de rij staan of midden in een menigte zijn voelt niet fijn.
• Openbare plekken, zoals pleinen, maken je angstig.
• Je durft niet alleen buiten je eigen huis te zijn.

Herken je jezelf in meerdere van deze situaties en spelen ze al langer dan zes maanden? Dan is het belangrijk om hier aandacht aan te besteden.

Oorzaak agorafobie

Deze fobie heeft niet één duidelijke oorzaak. Meestal is het een combinatie van een aantal dingen. Erfelijkheid is er een van: als een van je ouders hiermee te maken heeft, is de kans groter dat jij het ook ontwikkelt. Ook je omgeving kan invloed hebben. Stressvolle gebeurtenissen, in je jeugd of later in je leven, zoals het verlies van een dierbare of een overval, vergroten de kans. Daarnaast speelt je karakter mee. Ben je snel angstig, ervaar je veel negatieve gevoelens of houd je graag de controle, dan heb je meer kans om agorafobie te ontwikkelen.

Gevolgen agorafobie

Je vertrouwde omgeving niet durven verlaten heeft natuurlijk gevolgen voor jouw leven. Je ontwikkelt vermijdingsgedrag: je gaat situaties uit de weg die angst oproepen. Toch zorgt dit ervoor dat je constant met jouw angsten bezig bent, en dit leidt vaak tot een negatieve spiraal. Als je de deur niet uitgaat ontmoet je weinig (nieuwe) mensen. Eenzaamheid ligt dus op de loer. Contact met anderen kan verwateren en je wereld wordt kleiner. Dit verhoogt ook de kans op een depressie.

Zeker als je wel de wil hebt om naar buiten te gaan en plekken op te zoeken, kan jouw situatie erg frustrerend zijn. Het is dan vaak moeilijk te begrijpen waar jouw angsten vandaan komen. Het helpt om te praten over hoe je je voelt, en daarnaast is behandeling voor agorafobie goed mogelijk.

Behandeling agorafobie

Gelukkig is agorafobie goed te behandelen. Samen met een psycholoog werk je stap voor stap aan het doorbreken van angst. Vaak gebeurt dit met cognitieve gedragstherapie. Daarbij kijk je naar de gedachten die je angstig maken en leer je hoe je die kan ombuigen naar helpende, realistische gedachten.

Ook exposure therapie kan een onderdeel zijn van de behandeling. Je gaat dan, op jouw tempo, situaties aan die je spannend vindt. Dat is in het begin erg spannend, maar na verloop van tijd merk je dat de angst afneemt en dat je meer durft. Daarnaast kunnen ontspanningsoefeningen helpen om meer rust te vinden en beter met spanning om te gaan.

Hulp bij agorafobie

Merk je dat je moeite hebt met het verlaten van je vertrouwde omgeving of herken jij je in bovenstaande klachten? Bel dan gerust met ons psychologisch verwijsteam op 085-4014720, of neem contact op per mail. Wij beantwoorden al jouw vragen en kunnen wanneer gewenst direct een afspraak voor je maken bij een psycholoog die bij jou past.