Paniekstoornis

Wat is een paniekstoornis?

Een paniekstoornis is een angststoornis waarbij je regelmatig last hebt van paniekaanvallen. Tijdens zo’n paniekaanval voel je veel angst. Omdat de paniekaanvallen onverwachts komen, ben je bang om een nieuwe aanval te krijgen. Je hebt dus angst voor de angst, dat noemen we ook wel een anticipatieangst. Door deze angst vermijd je situaties waarin je eerder een paniekaanval had.

Wat zijn de symptomen van een paniekstoornis?

Als je af en toe een paniekaanval hebt, betekent dat niet meteen dat je een paniekstoornis hebt. Bij een paniekstoornis heb je ook last van paniekaanvallen in situaties die niet stressvol zijn. Daarnaast heb je minstens één maand lang last van deze kenmerken:

• Je bent de hele tijd bezig met (het voorkomen van) een nieuwe paniekaanval.
• Je verandert je gedrag en vermijd je bijvoorbeeld de bus of ga je niet meer naar feestjes.

Veelvoorkomende klachten die je ook kan ervaren:

• Je hebt angst voor de paniek zelf, oftewel anticipatieangst.
• Je bent bang dat je de controle verliest of gek wordt.
• Soms denk je dat je een hartaanval krijgt.
• Je gaat drukke plekken, sporten en sociale momenten vermijden.
• De paniek die je voelt komt niet door een andere angststoornis.
• De angst komt ineens, zonder duidelijke reden.

Het is best lastig om met zekerheid te zeggen of je last hebt van een paniekstoornis. Om dit zeker te weten, is het verstandig om met een psycholoog te praten.

Hoe ontstaat een paniekstoornis?

Het is lastig om de precieze oorzaak van je paniekstoornis te bepalen. Naast dat je angst hebt voor de angst, wat juist voor meer paniekaanvallen zorgt, zijn er nog een aantal factoren die meespelen:

Biologische factoren

Je genetische aanleg speelt een rol. Als je ouders last hebben van een angststoornis, depressie of bipolaire stoornis, is de kans groter dat jij ook een paniekstoornis ontwikkelt.

Gevolgen paniekstoornis

Bij een paniekstoornis heb je regelmatig last van paniekaanvallen. Zo’n aanval is erg vervelend: door de angst kan je ademhaling op hol slaan en ga je hyperventileren. Ook daarna voel je je nog een tijd trillerig en vermoeid. De nasleep is dan ook behoorlijk heftig.

Naast de lichamelijke klachten, ga je dingen vermijden. Misschien durf je niet meer naar de plek waar je een aanval had. Of je blijft liever thuis dan dat je een drukke plek opzoekt, omdat je je eigen vertrouwde omgeving niet meer durft te verlaten. Dat noemen we agorafobie, ook wel pleinvrees of straatvrees. Hierdoor wordt je wereld steeds kleiner.

Soms schaam je je voor je paniekaanvallen. Of je voelt je somber, omdat je minder dingen durft te doen die je leuk vindt. Je slaat feestjes over en spreekt minder af met vrienden. Je trekt je steeds meer terug, waardoor vriendschappen verwateren en je je eenzaam kan voelen.

Ook kan je slechter slapen, raak je sneller overprikkeld of heb je moeite met concentreren. De paniek neemt langzaam je dagelijks leven over. Misschien durf je niet meer naar je werk, omdat je niet in de trein durft. Of je sport niet meer omdat je bang bent voor hoe je lichaam dan voelt. Zo kom je in een negatieve spiraal terecht, waarin je steeds meer angst hebt.

Wat helpt tegen een paniekstoornis?

Het is belangrijk om een paniekstoornis serieus te nemen. Het kan veel invloed hebben op je leven. Hoewel het lastig is om er zonder professionele hulp vanaf te komen, zijn er wel wat dingen die je zelf kan doen. Je kan je leven zo inrichten dat de kans op paniekaanvallen kleiner wordt. Zo kan je je angsten beter onder controle houden.

• Zorg voor structuur in je dag. Ga op tijd naar bed en zorg dat je voldoende slaapt, eet op vaste momenten en blijf zoveel mogelijk aan het werk. Dit zorgt voor regelmatig en afleiding.

• Blijf gezond en goed eten. Eet voldoende groenten en fruit, zodat je alle nodige vitaminen en mineralen binnenkrijgt. Gebruik geen alcohol of drugs en verminder het drinken van koffie of andere cafeïne-houdende drankjes. Let op: in sommige thee zit ook cafeïne.

• Zorg voor genoeg ontspanning. Verdiep je eens in mindfulness, yoga of ademhalingsoefeningen. Maar ook wandelen (in de natuur), fietsen, zwemmen of andere vormen van beweging kan je een beter gevoel geven.

• Schrijf je angsten op. Soms helpt het om je angsten op te schrijven, om er zo meer inzicht in te krijgen. Hierdoor kan je ze in de toekomst sneller herkennen en ze vervangen voor meer positieve en geruststellende gedachten.

Paniekstoornis behandeling

Een paniekstoornis is gelukkig goed te behandelen – zeker als je daarbij professionele hulp krijgt. Er zijn verschillende behandelvormen, maar de meest bekende en effectieve vorm is cognitieve gedragstherapie.

Cognitieve gedragstherapie

Bij cognitieve gedragstherapie ga je aan de slag met de angsten en gedachten die onder je paniekaanval zitten. Tijdens een aanval denk je misschien dat je flauwvalt, de controle verliest of gek wordt. Dat voelt heel heftig, maar die gedachten kloppen meestal niet. Een psycholoog helpt je om daar op een andere manier naar te kijken.

Soms roept de psycholoog bewust de vervelende gevoelens op. Dat gebeurt met interoceptieve exposuretherapie. Het klinkt spannend, maar het helpt je juist om in te zien dat de trigger niet echt gevaarlijk is. Je doet dan een oefening, zoals door een rietje ademen of ronddraaien op een bureaustoel. Zo leer je dat het gevoel heel vervelend is, maar ook niet meer dan dat - net zoals een paniekaanval.

Hulp bij een paniekstoornis

Het overwinnen van een paniekstoornis kost tijd. Stap voor stap moet je je angsten de baas worden. Het kan fijn zijn om dit samen met een psycholoog te doen.

Kom je zelf niet van je paniekstoornis af, wil je hulp of twijfel je of je een paniekstoornis hebt? Ons verwijsteam kan je hierbij helpen. Bel 085-4014720 of plan een gratis adviesgesprek in.

Bronnen

Bij het samenstellen van deze pagina is gebruik gemaakt van de volgende bronnen:

• Thuisarts.nl
• Psyq.nl