Persoonlijkheidsstoornis

Wat is een persoonlijkheidsstoornis?

Je persoonlijkheid gaat over hoe je denkt, voelt en doet. Het bepaalt hoe je reageert op situaties en hoe je omgaat met anderen. Iedereen heeft daarin zijn eigen manier.

Bij een persoonlijkheidsstoornis zijn bepaalde patronen in denken, voelen en doen vaak hardnekkig en moeilijk te veranderen. Dat betekent niet dat er iets ‘mis’ is met wie je bent, ook al klinkt het wel zo door de naam. Het kan ervoor zorgen dat je op een manier reageert die voor jezelf of in contact met anderen lastig is. Misschien vertrouw je anderen niet snel, trek je je juist terug of raakt kritiek je heel hard. Dit kan invloed hebben op je relaties, werk of dagelijks leven.

Hoe herken je een persoonlijkheidsstoornis?

Als je kenmerken hebt van een persoonlijkheidsstoornis, kan je merken dat relaties vaak stroef verlopen of dat je juist erg afhankelijk bent van anderen. Het kan lastig zijn om je emoties te reguleren en bij sommige mensen speelt een negatief zelfbeeld een rol. Andere klachten die je kan ervaren, zijn bijvoorbeeld:

• Je voelt je vaak niet goed genoeg
• Je vindt het lastig om anderen te vertrouwen
• Relaties gaan moeizaam of kosten veel energie
• Je vindt het moeilijk om je gevoelens te uiten, of ze komen juist heel sterk naar buiten
• Je reageert soms impulsief
• Je legt de lat voor jezelf erg hoog
• Je trekt je regelmatig terug en voelt je onzeker of angstig
• Zelfstandig dingen doen vind je moeilijk
• Je hebt last van stemmingswisselingen

Misschien herken je jezelf niet in alle kenmerken. Dat is heel normaal. Er zijn verschillende persoonlijkheidsstoornissen die zich allemaal op hun eigen manier uiten. Deze kenmerken worden vaak zichtbaar in je tienerjaren of vroege volwassenheid. Hoe je dit ervaart, verschilt per persoon. Soms voel je je anders dan anderen, of heb je er zelf niet altijd last van. Klachten gaan ook vaak samen met bijvoorbeeld angst of depressie, waardoor het soms lastig is om goed te begrijpen wat er precies speelt.

Welke persoonlijkheidsstoornissen zijn er?

Persoonlijkheidsstoornissen worden ingedeeld in drie clusters (groepen). Binnen elk cluster komen bepaalde kenmerken overeen. De indeling helpt om beter te begrijpen hoe verschillende persoonlijkheidsstoornissen zich kunnen uiten.

Oorzaak persoonlijkheidsstoornis

Er is niet één duidelijke oorzaak voor een persoonlijkheidsstoornis. Het ontstaat vaak door een combinatie van aanleg en wat je hebt meegemaakt. De één is van nature wat gevoeliger of somberder, terwijl de ander juist meer open of extravert is.

Ook je ervaringen en opvoeding spelen een grote rol. Je leert omgaan met lastige situaties, en dat vormt je persoonlijkheid. Nare ervaringen of een gebrek aan aandacht, grenzen of veiligheid in je jeugd kunnen invloed hebben op hoe je je nu voelt en gedraagt.

Voor de behandeling is de precieze oorzaak minder belangrijk. Het gaat er vooral om wat je nu nodig hebt.

Gevolgen van een persoonlijkheidsstoornis

Je kan langere tijd last hebben van deze patronen en de gevolgen daarvan. Het kan lastig zijn om goed stil te staan bij je gedachten en gevoelens. Daardoor reageer je soms zonder precies te weten waarom. Dat kan verwarrend zijn en het gevoel geven dat je weinig controle hebt over je eigen gedrag. Je vindt het lastig om je eigen patronen te herkennen, omdat je er niet altijd bewust van bent.

Aan de buitenkant is een persoonlijkheidsstoornis niet altijd zichtbaar. Iemand kan bijvoorbeeld veel angst ervaren, maar dat goed verbergen. Toch lopen veel mensen vast in contact met anderen of in het dagelijks leven. Hulp wordt vaak pas gezocht als klachten steeds meer in de weg gaan zitten of als anderen er last van krijgen.

Wat kan je zelf doen bij een persoonlijkheidsstoornis?

Als je een persoonlijkheidsstoornis hebt, kan goed voor jezelf zorgen helpen om beter om te gaan met stress en tegenslagen. Ook kan het je klachten verminderen en bijdragen aan meer zelfvertrouwen. Probeer daarom op vaste tijden te eten, te bewegen en te slapen. Zorg daarnaast voor een goede balans tussen inspanning en ontspanning.

Merk je dat iets veel spanning geeft? Schrijf dit dan voor jezelf op en bedenk hoe je hiermee om kan gaan. Misschien wil je te veel tegelijk doen. Het kan dan helpen om dit op te delen in kleine stapjes die minder overweldigend voelen.

Behandeling persoonlijkheidsstoornis

De meeste persoonlijkheidsstoornissen zijn goed te behandelen. Hoe een behandeling eruitziet, verschilt per persoon en per klacht. Daarom is een behandeling bij Psyned altijd op maat. Jij houdt zelf de regie.

Elke behandeling start met het bespreken van wat er speelt en wat je nodig hebt. We nemen de tijd om naar je verhaal te luisteren. Op basis daarvan maken jullie samen een persoonlijk behandelplan dat jullie regelmatig bespreken.

Daarna ga je aan de slag met het onderzoeken van je gedachten, gevoelens en patronen. Je kijkt bijvoorbeeld naar situaties waarin je vastloopt en wat er dan precies gebeurt. Samen ontdek je welke patronen daarin terugkomen en oefen je met ander gedrag.

Stap voor stap leer je hoe je anders om kan gaan met lastige situaties, emoties en contact met anderen. Dit kan bijvoorbeeld met schematherapie, EMDR of gesprekstherapie.

Hulp bij persoonlijkheidsstoornis

Heb je nog vragen, twijfels of zoek je snel de juiste hulp? Neem gerust contact op met ons verwijsteam. Dit doe je door  085-4014720  te bellen of een gratis adviesgesprek in te plannen. Tijdens het gesprek luisteren we naar je verhaal en krijg je persoonlijk advies over welke hulp het beste bij je past. Als je het fijn vindt, kunnen we je ook meteen koppelen aan een psycholoog die bij je past.