Waarom hebben hormonen zoveel invloed op je stemming?
Je kan hormonen zien als postbodes van je lichaam. Via je bloed sturen ze allerlei signalen die je lichaam vertellen wat het moet doen. Hormonen bij een vrouw regelen onder andere je menstruatiecyclus, slaap, eetlust, energieniveau, lichaamstemperatuur en stofwisseling. Ook hebben ze veel invloed op je hersenen. Daar helpen ze bij de aanmaak en werking van neurotransmitters: stofjes die bepalen hoe je je voelt, hoe je met stress omgaat en hoe je emoties verwerkt.
Tijdens je menstruatiecyclus kunnen je hormonen flink schommelen. Daardoor kan je je anders voelen dan normaal. Misschien ben je sneller geïrriteerd, emotioneler of zit je minder lekker in je vel. Hoeveel last je daarvan hebt, verschilt per persoon. Sommige vrouwen merken er bijna niets van, terwijl anderen er dagelijks last van hebben van hebben. Ontdek wat hormonen met je stemming doen.
Wij kunnen je helpen
Direct de juiste hulp van een psycholoog die bij jou past
- Gekwalificeerde psychologen
- Snel en persoonlijk
- Geen wachtlijst
De menstruatiecyclus en hormonen
Ongesteldheid is maar een klein deel van je cyclus. De rest van de maand gebeurt er van alles in je lichaam. Je hormonen stijgen en dalen voortdurend en sturen ze allerlei processen aan. Daarbij werken je hersenen, eierstokken en baarmoeder samen. De belangrijkste hormonen zijn oestrogeen, progesteron, follikelstimulerend hormoon (FSH) en luteïniserend hormoon (LH).
Een menstruatiecyclus duurt gemiddeld 28 dagen, al verschilt dit per vrouw. Tijdens je cyclus veranderen je hormonen voortdurend. Daardoor bereidt je lichaam zich voor op een mogelijke zwangerschap. De cyclus bestaat uit vier fases.
De 4 fases van de menstruatiecyclus
De 4 fases van de menstruatiecyclus zorgen ervoor dat je lichaam zich iedere maand voorbereidt op een mogelijke zwangerschap. Tijdens deze fases veranderen je hormonen steeds. Dat merk je niet alleen lichamelijk, maar soms ook aan je energie, stemming en emoties.
Fase 1: De menstruatie
Als een eicel niet is bevrucht, stoot je lichaam het baarmoederslijmvlies af. Dat is je menstruatie. Tijdens deze fase zijn de hormonen oestrogeen en progesteron op hun laagst. Daardoor kan je minder energie hebben en last krijgen van buikpijn, rugpijn of hoofdpijn. Sommige vrouwen merken ook dat ze sneller prikkelbaar zijn, emotioneler reageren of minder lekker in hun vel zitten.
Fase 2: Rijping van de eicel – follikelfase
Na je menstruatie begint je lichaam zich voor te bereiden op een nieuwe cyclus. Het hormoon FSH zorgt ervoor dat je lichaam een aantal blaasjes (follikels) aanmaakt. Hierin kunnen eicellen rijpen en groeien. Tegelijk stijgt de hoeveelheid oestrogeen. Hierdoor wordt het baarmoederslijmvlies weer dikker en maakt je lichaam zich klaar voor een mogelijke zwangerschap. Door de toename van oestrogeen voelen veel vrouwen zich in deze fase energieker en vrolijker.
Fase 3: De eisprong
Tijdens de eisprong zorgt het hormoon LH ervoor dat een rijpe eicel vrijkomt uit de eierstok. Daarna komt de eicel in de eileider terecht, waar deze bevrucht kan worden. Veel vrouwen merken hier weinig van. Anderen voelen een korte hevige pijn of merken dat ze helder slijm verliezen. Dat is meestal heel normaal. Door de hogere hoeveelheid oestrogeen hebben sommige vrouwen in deze periode ook meer zin in seks.
Fase 4: De luteale fase
Na de eisprong maakt je lichaam zich klaar voor een mogelijke zwangerschap. Je lichaam maakt progesteron en een klein beetje oestrogeen aan. Deze hormonen zorgen ervoor dat je baarmoederslijmvlies dikker wordt. Zo is je lichaam klaar als een eicel wordt bevrucht.
In deze fase merken veel vrouwen de meeste hormonale klachten. Misschien voel je je sneller geïrriteerd, emotioneler of heb je minder energie. Ook kan je meer behoefte hebben aan rust of moeite hebben om met stress om te gaan. Dat is voor veel vrouwen een herkenbaar moment in de cyclus.
Als er geen bevruchting plaatsvindt, stopt je lichaam met het aanmaken van deze hormonen. Daardoor dalen de hoeveelheden progesteron en oestrogeen en begint je menstruatie. Je cyclus begint dan opnieuw.
Welke hormonale klachten zijn normaal en welke niet?
Veel vrouwen hebben rond hun menstruatie last van klachten, zoals prikkelbaarheid, vermoeidheid of buikkrampen. Vaak denken we dat dit er nu eenmaal bij hoort. Maar als deze klachten iedere maand terugkomen en je dagelijks leven flink beïnvloeden, kan er sprake zijn van PMS.
Voor sommige vrouwen zijn de klachten nog veel heftiger. Ze hebben last van extreme stemmingswisselingen, angst of depressieve gevoelens. Soms kunnen de gevoelens zo heftig worden dat ze aan zelfbeschadiging of de dood denken*. Vrouwen die last hebben van een premenstruele stemmingsstoornis (PMDD) geven aan dat ze zichzelf niet meer herkennen in die periode. Iedere maand gebeurt het opnieuw. Dat kan zwaar zijn. Niet alleen voor jou maar ook voor de mensen om je heen.
*Denk je aan zelfdoding? Praat erover met de deskundige vrijwilligers van 113 Zelfmoordpreventie via de telefoon (0900-0113) of chat (24 uur per dag bereikbaar).
Waarom praten we hier zo weinig over?
Hoewel veel vrouwen te maken hebben met hormonale schommelingen, wordt er nog te weinig over gepraat. Daardoor worden klachten niet altijd herkend of serieus genomen. Misschien ben je bang dat je je aanstelt of denk je dat het erbij hoort. Daardoor zoek je misschien geen hulp. Ondertussen kunnen je mentale gezondheid, je werk of studie en je relaties onder druk komen te staan.
Hormonen regelen allerlei belangrijke processen in je lichaam. Schommelingen horen daar soms bij, maar niet alle hormoonschommelingen zijn normaal. Soms is er iets anders aan de hand, zoals een schildklierprobleem, diabetes of PCOS. Daarom is het belangrijk om klachten serieus te nemen en ze te laten onderzoeken.
Door meer aandacht te hebben voor hormonale klachten ontstaat er meer begrip. Dat maakt het makkelijker om over je klachten te praten en op tijd de juiste hulp te zoeken.
Wanneer is het goed om hulp te zoeken bij hormonale klachten?
Het is goed om hulp te zoeken als je:
- merkt dat je menstruatie sterk verandert, bijvoorbeeld als die erg onregelmatig is of je veel meer bloed verliest dan normaal;
- last hebt van aanhoudende stemmingswisselingen, somberheid, angst of prikkelbaarheid;
- zonder duidelijke reden veel afvalt of aankomt;
- klachten hebt zoals haaruitval, hartkloppingen, nachtzweten, opvliegers of plotselinge acne;
- door opvliegers of nachtzweten slecht slaapt;
- al langere tijd probeert zwanger te worden, maar dit niet lukt.
Als je langer dan drie maanden last hebt van hormonale klachten en die je leven beïnvloeden, is het belangrijk dat je je klachten serieus neemt en hulp zoekt. Je hoeft niet te wachten tot het echt niet meer gaat.
Hebben hormonale klachten invloed op je mentale gezondheid?
Als hormonale schommelingen veel invloed hebben op hoe je je voelt, hoef je daar niet alleen mee te blijven rondlopen. Een psycholoog kan de hormoonschommelingen niet wegnemen, maar helpt je wel om beter om te gaan met de mentale klachten die daarbij kunnen ontstaan.
De behandeling begint met psycho-educatie. Samen kijk je hoe jouw cyclus invloed heeft op je stemming, gedachten en emoties. Je leert beter begrijpen waarom je je op bepaalde momenten zo voelt. Dat geeft vaak al meer rust en herkenning. Ook leer je luisteren naar wat je lichaam nodig heeft. Bijvoorbeeld door op tijd rust te nemen, je grenzen aan te geven en anders om te gaan met stress.
Psychische ondersteuning bij hormonale klachten
Twijfel je of je klachten te maken hebben met hormonale schommelingen? Of merk je dat je niet lekker in je vel zit en weet je niet goed waar dat door komt? Je hoeft daar niet alleen mee rond te lopen.
Neem gerust contact op met ons verwijsteam. We luisteren naar je verhaal, denken met je mee en kijken samen welke hulp het beste bij jou past. Bel ons op 085-4014720 of plan een gratis adviesgesprek in.
