Wat is ADHD eigenlijk?
ADHD, voluit Attention Deficit Hyperactivity Disorder, is een stoornis die invloed heeft op je aandacht, impulsiviteit en activiteit. Mensen lijken vaak te denken dat ADHD vooral gaat over slechte concentratie en (heel) druk gedrag. Maar in werkelijkheid ziet het er bij iedereen anders uit, waardoor het lastig is om een eenduidig beeld te schetsen. Zo heeft de een moeite met concentreren, stilzitten en impulsiviteit, terwijl een ander juist dromerig is en moeite heeft met plannen en organiseren.
Vaak wordt gedacht dat mensen met ADHD lui of ongemotiveerd zijn – zeker als ze nog geen diagnose hebben. Maar dat is niet zo. ADHD is een neurobiologische stoornis: je brein werkt gewoon net iets anders dan dat van anderen.
Wij kunnen je helpen
Direct de juiste hulp van een psycholoog die bij jou past
- Gekwalificeerde psychologen
- Snel en persoonlijk
- Geen wachtlijst
Waarom ADHD invloed heeft op je zelfbeeld
Voor mensen met ADHD is het soms lastiger om mee te komen. Dat komt doordat onze samenleving vooral is ingericht op neurotypische breinen – breinen die ‘volgens de norm’ werken. Daardoor krijgen mensen met ADHD vaak al van jongs af aan te horen dat ze lui zijn, beter moeten luisteren of stil moeten blijven zitten. Zulke opmerkingen kunnen ervoor zorgen dat je je onbegrepen voelt door je omgeving.
Veel mensen met ADHD voelen zich onzeker en denken negatief over zichzelf. Je merkt dat je brein anders werkt dan dat van anderen, en daardoor vergelijk je jezelf steeds met hen. Dat kan ervoor zorgen dat je gaat twijfelen aan je eigen kunnen. ‘Ben ik wel slim genoeg?’, ‘Waarom kost mij dit zoveel moeite?’ en ‘Waarom krijg ik mijn gedachten niet stil?’ – het zijn vragen die veel mensen met ADHD herkennen. En als je jezelf dat soort dingen vaak afvraagt, kan dat op de lange termijn iets doen met je zelfbeeld.
De vicieuze cirkel van ADHD en zelfbeeld
Als je vaak te horen krijgt dat je ‘anders’ bent of dingen niet goed doet, ga je dit na een tijdje toch geloven. Je zelfvertrouwen krijgt een deuk, waardoor je nog meer gaat twijfelen aan jezelf. Die twijfel zorgt er vervolgens voor dat je dingen uitstelt of vermijdt – simpelweg omdat je niet overtuigd bent dat je het wel kan. Zo ontstaat een vicieuze cirkel: door de twijfel laat je gedrag zien dat juist weer nieuwe twijfel oproept.
Bij ADHD is de kans op zo’n negatieve spiraal groter, omdat stress en negatieve emoties de symptomen versterken. Wanneer je gespannen bent, lukt het bijvoorbeeld nog minder goed om je te concentreren of overzicht te houden. Dat lijkt een bewijs dat je ‘niet goed genoeg’ bent, terwijl het eigenlijk een gevolg is van overprikkeling of perfectionisme.
De druk om te presteren zoals anderen, voedt die spanning alleen maar verder. Je probeert jezelf aan te passen naar wat ‘normaal’ is, maar dat kost enorm veel energie. En juist als je energie verliest, wordt het moeilijker om te focussen of op te laden. Zo blijf je, vaak onbewust, in dezelfde cirkel ronddraaien.
Wat helpt om je zelfbeeld te verbeteren?
Gelukkig zijn er dingen die je kan doen om die vicieuze cirkel te doorbreken. Dat begint met meer begrip voor jezelf. ADHD betekent niet dat je minder kan, maar dat je brein informatie gewoon op een andere manier verwerkt. De onderstaande tips kunnen je helpen om stap voor stap liever naar jezelf te kijken.
- Leer je ADHD kennen: Inzicht geeft rust. Hoe beter je je brein begrijpt, hoe beter je je patronen kan herkennen. Je ziet dan bijvoorbeeld dat jouw uitstelgedrag geen luiheid is, maar eerder een teken van overprikkeling of perfectionisme. Ook kan je leren om gewoontes te ontwikkelen die je helpen. Ben je vaak je sleutels kwijt? Leg ze dan altijd op dezelfde plek weg – zo weet je altijd waar ze zijn.
- Focus op wat wél werkt: ADHD is niet alleen maar lastig; het brengt ook veel kwaliteiten met zich mee. Zo zijn veel mensen met ADHD creatief, enthousiast en denken out-of-the-box. Door stil te staan bij wat goed gaat, verschuift je aandacht van negatief naar positief.
- Wees lief voor jezelf: Je hoeft niet altijd alles ‘volgens de norm’ te doen. Als iets niet lukt, zegt dat niets over je inzet of waarde als persoon. Gun jezelf de tijd en ruimte om te leren, te falen en opnieuw te proberen – net als iedereen. Vallen is niet erg, zolang je maar weer opstaat.
Zelfacceptatie is geen eindpunt, maar een proces. Hoe beter je jezelf leert begrijpen, hoe minder grip de negatieve gedachten krijgen. En dat is precies waar herstel van je zelfbeeld begint.
Hulp bij ADHD
Een negatief zelfbeeld verander je niet van de ene op de andere dag. Met de juiste hulp kan je stap voor stap leren om vriendelijker naar jezelf te kijken. Onze psychologen kunnen je hierbij helpen, bijvoorbeeld met COMET. Dat is een bewezen behandelmethode waarbij je negatieve gedachten over jezelf leert vervangen door positievere, realistischere overtuigingen.
Ons verwijsteam helpt je graag bij het vinden van een psycholoog die bij je past. Plan online een gratis adviesgesprek in of bel naar 085-4014720.
