Gender

Wat is gender?

Gender verwijst naar de verwachtingen en ideeën die mensen hebben over hoe mannen en vrouwen zich moeten gedragen en eruit moeten zien. Vroeger dachten mensen dat er maar twee geslachten waren, mannelijk en vrouwelijk, en dat die altijd overeenkwamen met het geslacht waarmee je geboren werd.

Maar gender is veel ingewikkelder dan dat. Je kan gender op meerdere manieren ervaren. Sommigen voelen zich helemaal man of helemaal vrouw, terwijl anderen zich een mix van beiden voelen, of helemaal niet passen in deze genders. Voor iedereen is dit anders.

Wat is sekse?

Je geslacht (sekse) wordt bepaald op basis van uiterlijke en inwendige geslachtsorganen, hormonen en chromosomen. Een chromosoom zit in een cel en bevat allerlei instructies voor ons lichaam. Het is een soort blauwdruk voor ons lichaam.

Van onze ouders krijgen we een pakketje chromosomen mee die bestaat uit 23 paren. Je moeder geeft je een X-chromosoom en je vader geeft je een X- of een Y-chromosoom. Dit bepaalt of je een jongetje of meisje wordt. Als je een X- en een Y-chromosoom hebt, ben je een man. En een vrouw heeft twee X-chromosomen.

Toch is het net iets ingewikkelder dan dat. Je kan ook met andere chromosoomcombinaties geboren worden, zoals X, XXY, XYY en XXYY. Als je meer of minder dan twee geslachtschromosomen hebt, heb je zowel mannelijke als vrouwelijke kenmerken. Dit wordt intersekse genoemd.

Genderidentiteit

Als we het hebben over genderidentiteit, gaat het eigenlijk over hoe jij jezelf ziet (je identiteit). Dit kan anders zijn dan je aangeboren geslacht. Zo kan je geboren worden met een vagina en eierstokken, maar je geen vrouw voelen. Je kan ook geboren worden als jongen, maar je een meisje voelen. Genderidentiteit gaat dus over wat je innerlijke gevoel van man, vrouw, beide, geen van beide of iets daar tussenin.

Genderexpressie

Genderexpressie gaat over wat anderen van je zien: hoe je je kleedt, hoe je praat, je lichaamstaal, je kapsel of gedrag. Dat alles laat iets zien van je genderidentiteit aan de buitenwereld. De woorden ‘masculien (mannelijk)’ of ‘feminien (vrouwelijk)’ worden hier vaak voor gebruikt om het te omschrijven. Maar er zijn hier geen vaste regels voor. Het kan ook zijn dat je genderexpressie niet duidelijk mannelijk of vrouwelijk is. Dit heet ‘androgyn’. Iemand met een androgyn uiterlijk of gedrag kan dus bijvoorbeeld kleding dragen, een kapsel hebben of zich bewegen op een manier die zowel mannelijk als vrouwelijk overkomt – of juist geen van beide.

Je geslacht, je genderidentiteit en je genderexpressie hoeven niet overeen te komen. Misschien ben je geboren met het vrouwelijke geslacht, voel je je non-binair en kleed je je graag op een meer masculiene manier.

Het belangrijkste is: dat jij je fijn voelt bij wie je bent en hoe je jezelf laat zien.

Welke genders zijn er?

Gender ligt niet vast. Je genderidentiteit kan in de loop van je leven veranderen. Ook de manier waarop we over gender denken ontwikkelt zich voortdurend, waardoor er steeds meer woorden ontstaan om die diversiteit te beschrijven.

En omdat gender steeds verandert en er meer identiteiten bijkomen, is het lastig om te zeggen hoeveel genders er zijn. Volgens sommige experts zijn er wel honderden. Hieronder bespreken we een paar genderidentiteiten:

• Cisgender. Dit verwijst naar iemand die zichzelf identificeert met zijn of haar biologische geslacht. Je voelt je man óf vrouw.
• Transgender. Een transpersoon voelt zich niet verbonden met het geslacht waarmee die geboren is. Dit willen ze liever veranderen. Je kan geboren zijn als jongetje, terwijl je je een meisje voelt of andersom.
• Non-binair. Iemand die non-binair is, voelt zichzelf geen man of vrouw. Ze voelen zich niet verbonden met de rol van vrouw of man, of voelen zich evenveel man als vrouw.
• Agender. Ook wel genderneutraal. Iemand identificeert zichzelf niet met een bepaald gender. Dit is anders dan bij een non-binaire persoon.
• Intergender. Iemand voelt zich tussen de traditionele genders in. Ze ervaren hun identiteit als een mengvorm van mannelijk en vrouwelijk.
• Intersekse. Dit is géén genderidentiteit, maar een biologische variatie waarbij iemand geboren wordt met kenmerken van zowel man als vrouw (bijv. chromosomen, hormonen of geslachtsorganen).
• Genderfluïde. Op de ene dag voel je je meer vrouw en op de andere dag meer man.
• Genderqueer. Je ziet gender niet als een vaststaand iets. Je kan je zowel man als vrouw voelen, of beiden.
• Gender non-conform. Als je gender non-conform bent, voldoe je niet aan de culturele gendernormen. Een voorbeeld is dat je je cisgender voelt, maar je toch kleedt of gedraagt op een manier die niet past bij de typische ideeën over mannen of vrouwen.

Verwarring over gender

Nadenken over je gender kan best verwarrend zijn. Misschien vraag je je af: Voel ik me man, vrouw, of geen van beide? Bij welke genderrol voel ik me prettig? En wat past eigenlijk bij mij? Het kan zijn dat je je niet herkent in de rollen van ‘man’ of ‘vrouw’, of dat dit gevoel verandert. Soms gaat het gevoel verder en voel je je diepongelukkig, omdat je lichaam of het geslacht dat je bij je geboorte kreeg niet past bij hoe jij je vanbinnen voelt. Dan kan er sprake zijn van genderdysforie.

Deze gevoelens kunnen verwarrend en eenzaam zijn. Weet dat je er niet alleen voor staat. Een psycholoog kan je helpen om je gevoelens beter te begrijpen. Samen kunnen jullie ontdekken welke voornaamwoorden (hij, zij, die, diens, hen en hun) bij je passen, welke naam goed voelt en hoe je jezelf wilt uitdrukken. Stap voor stap ontdek je wat voor jou klopt.

Hulp bij gendervragen

Worstel je met je genderidentiteit, heb je nog vragen of wil je snel de juiste hulp? Neem dan contact op met ons verwijsteam. Dit doe je door een gratis adviesgesprek in te plannen. In dit gesprek bespreken we je zorgvraag, beantwoorden we al je vragen en krijg je vrijblijvend advies op maat. En, alleen als jij dat wilt, kunnen we je meteen aan een psycholoog koppelen die bij jou en je situatie past.