De podcast ‘Op zoek naar Marlotte’ is de afgelopen weken door velen gebinged. In vijf afleveringen duikt de onderzoeksredactie van Zembla in een bijzonder verhaal over een meisje dat 3,5 jaar zwaar verbrand en alleen in het ziekenhuis ligt. En niet bestaat. Daar zijn ze meteen duidelijk over. Maar hoe kan het dat de journalisten dit leugenachtige verhaal serieus namen? Hun argument ‘Wat als het wél waar is?’. Zo’n bizar verhaal, dat verzin je toch niet?!
Wat is pathologisch liegen?
Pathologisch liegen gaat verder dan af en toe de waarheid verdraaien. Iemand die last heeft van mythomanie of pseudologia fantastica liegt veel en vaak. De leugens zijn meestal groots, ingewikkeld, vol details, levensecht en lijken soms zinloos. Toch blijven ze maar komen. Het kan gaan om fantasieverhalen over werk, gezondheid, prestaties of relaties. Vaak worden de leugens zó overtuigend verteld, dat ze er zelf in gaan geloven. Als omstander ga je twijfelen aan je gevoel. Wat is nou waar?
Wij kunnen je helpen
Direct de juiste hulp van een psycholoog die bij jou past
- Gekwalificeerde psychologen
- Snel en persoonlijk
- Geen wachtlijst
Belangrijk om te weten: pathologisch liegen is (nog) geen officiële psychische stoornis, maar kan wel een symptoom zijn van onderliggende problemen. Bijvoorbeeld een persoonlijkheidsstoornis, zoals borderline of narcisme, een laag zelfbeeld, trauma of problemen met impulsbeheersing.
Hoe raakt iemand verstrikt in een web van leugens?
Veel mensen die pathologisch liegen, beginnen met kleine verzinsels. Om zichzelf beter te laten voelen, om indruk te maken op anderen, om aandacht te krijgen, maar vaak ook zonder duidelijk doel. Hoe vaker iemand liegt, hoe lastiger om bij te houden wat wel en niet waar is. Liegen is een gewoonte geworden. En dus komen er steeds weer nieuwe leugens bij om oude verhalen ‘recht te breien’.
Uiteindelijk ontstaat er een soort alternatieve werkelijkheid. Iemand die chronisch liegt, leeft deels in de echte wereld en deels in een zelfbedachte versie. Dat is niet alleen verwarrend voor de omgeving, maar ook ontzettend zwaar voor degene die liegt. Het kost energie, veroorzaakt stress en zorgt vaak voor afstand in relaties.
Zo herken je pathologisch liegen
Twijfel je of iemand in jouw omgeving misschien pathologisch liegt? Dit zijn signalen om op te letten:
- Het verhaal verandert steeds of klopt net niet. Je merkt dat je vaak twijfelt.
- De verhalen zijn overdreven, dramatisch of ‘te mooi om waar te zijn’.
- De persoon komt in de problemen door de leugens, maar blijft toch doorgaan.
- De persoon reageert defensief of boos als je vragen stelt en voelt zich meestal niet schuldig over het liegen.
- Je hebt het gevoel dat iemand een ‘masker’ op heeft, dat je de echte persoon niet leert kennen.
Let op: één signaal zegt nog niet alles. Het gaat om het totaalplaatje en vooral om de impact die het gedrag heeft op iemands leven.
Wat kan je doen als omstander?
Leven met iemand die pathologisch liegt, kan intens zijn. Het is normaal als je je machteloos, boos of verdrietig voelt. Toch zijn er stappen die je kan zetten:
1. Stel grenzen
Je mag zeggen wat dit met je doet. Benoem het gedrag, zonder te oordelen. Bijvoorbeeld: ‘Ik merk dat ik vaak twijfel aan wat je zegt en dat maakt me onzeker.’
2. Vraag door, met mildheid
Probeer rustig vragen te stellen als iets niet klopt. Niet om iemand te ontmaskeren, maar om helderheid te krijgen.
3. Geef aan dat hulp mogelijk is
Leg uit dat pathologisch liegen vaak een onderliggend probleem is en dat er goede hulp beschikbaar is. Liefst zonder druk, maar wel duidelijk: ‘Misschien helpt het om hierover met iemand te praten.’
4. Zorg goed voor jezelf
Het is niet jouw taak om iemand te ‘redden’. Zoek steun als jij het zwaar hebt. Een gesprek met een psycholoog kan jou ook helpen om hiermee om te gaan.
Wat als jij zelf het gevoel hebt verstrikt te zitten in leugens?
Misschien herken je jezelf wel in dit verhaal. Merk je dat je vaak liegt en je daar rot over voelt? Of weet je soms niet eens meer wat waar is? Dan ben je niet alleen. Liegen kan een manier zijn geweest om te overleven, om geaccepteerd te worden of om controle te houden. Maar het maakt je leven uiteindelijk vaak ingewikkelder en eenzaam.
Wat helpt? Wees eerlijk tegen jezelf. Erken dat je liegt, ook al weet je nog niet precies waarom, en zoek hulp. Een psycholoog kan samen met jou kijken wat eronder ligt en hoe je op een andere manier kan omgaan met wat je voelt. Stap voor stap.
De juiste hulp voor jou
Pathologisch liegen is een serieus en pijnlijk patroon. Voor degene die liegt én voor de mensen eromheen. Maar met de juiste hulp is herstel mogelijk. Plan direct een gratis adviesgesprek in met ons verwijsteam of bel 085-4014720 om een belafspraak te maken. Dan bespreken we of en hoe we jou kunnen helpen.
