Gaslighting 

Wat is gaslighting? 

Gaslighting is een vorm van manipulatie die in allerlei relaties voorkomt. Het gaat erom dat iemand gebeurtenissen ontkent, anderen de schuld geeft, gesprekken verdraait of je laat denken dat je fout zit, terwijl dat niet zo is. Dit gebeurt vaak zo subtiel dat je het niet meteen merkt, wat ervoor zorgt dat je aan jezelf gaat twijfelen. Als je jezelf steeds afvraagt of je gek wordt, is dat een slecht teken.

Het begint vaak met kleine dingen die onschuldig lijken, maar uiteindelijk vormt het een patroon. Hierdoor verlies je het vertrouwen in jezelf en word je afhankelijk van de gaslighter, waardoor die meer macht over je krijgt. De manipulator krijgt steeds meer controle over de situatie. Sommigen voelen zich daardoor belangrijker, maar niet elke gaslighter doet dit met opzet.

Gaslighting herkennen 

Het is belangrijk dat je gaslighten op tijd herkent. Het heeft veel negatieve gevolgen op je mentale gezondheid. Je zelfvertrouwen wordt minder, je twijfelt aan je eigen waarnemingen en je kan last krijgen van depressieve gevoelens. Toch is het best lastig om gaslighting te herkennen. Vaak gaat het heel subtiel en heb je het niet meteen door. Gelukkig zijn er wel een aantal tekenen die je kan signaleren.  

• Een gaslighter liegt veel. En je betrapt hem of haar er regelmatig op. Ondanks dat je weet dat die persoon liegt, begin je na een tijd aan jezelf te twijfelen. 
• De gaslighter ontkent veel. Ook in dit geval weet je wat je hebt gehoord. Toch ontkent diegene het glashard. Daardoor twijfel je aan je eigen waarnemingen.  
• Ze gebruiken iets wat jij belangrijk vindt tegen je. Bijvoorbeeld als je kinderen hebt kan de gaslighter tegen je zeggen dat je een slechte moeder of vader bent, zonder dat je dit in de gaten hebt. 
• Ze zeggen het ene, maar doen het andere. Er wordt van alles beweerd en gezegd, maar in werkelijkheid is het anders. Ze zeggen dat ze je in alles steunen, maar zodra jij ergens blij van wordt, maken ze het belachelijk en laten ze je twijfelen aan jezelf. Of ze beweren een rijk sociaal leven te hebben, maar je hebt nog nooit een ‘vriend’ ontmoet.
• Soms zijn gaslighters heel vriendelijk. Om verwarring te zaaien doen ze af en toe poeslief. Hierdoor denk je misschien wel dat die persoon helemaal niet zo verkeerd is. ‘Het zal wel aan mij liggen. Ik heb het verkeerd begrepen. Kijk hoe lief hij is’. Dit is schijn en het is allemaal bedoeld om jou in verwarring te brengen. 
• Gaslighters stoken vaak in je relaties. Ze proberen je te isoleren van anderen. Ze laten je bijvoorbeeld geloven dat vrienden of familie niet te vertrouwen zijn, zodat jij steeds afhankelijker van hen wordt. Zo kan je partner bijvoorbeeld beweren dat je beste vriend slecht over je praat..  

Wil je meer lezen over de tactieken van een gaslighter? Lees hier onze blog over gaslighting. Hier vertellen we je meer over hoe je een gaslighter kan herkennen. 

Voorbeelden van gaslighting 

Deze manipulatietechniek is erg moeilijk te herkennen. Daarom geven we een aantal voorbeelden van gaslighting. Zo kan je het beter herkennen.

Ontkennen 

Stel je voor dat je partner ongevraagd je telefoon checkt en op een andere plek neerlegt. Je spreekt je partner hierop aan. Hij ontkent dat hij dit heeft gedaan en beweert dat je je dit inbeeldt. Hierdoor begin je aan jezelf te twijfelen. ‘Heb ik hem zelf verplaatst zonder dat ik het doorhad? Misschien reageer ik wel te heftig.’ Ondanks alles blijft je partner ontkennen dat hij dit heeft gedaan. 

Schuld verschuiven 

Je partner wordt heel erg boos op je. Volgens hem heb je de autosleutels niet op een vaste plek gelegd. In werkelijkheid heb je de sleutels helemaal niet gebruikt. Als je dit tegen hem zegt, krijg je te horen dat je niet tegen kritiek kan. Je partner blijft volhouden dat je echt de sleutels hebt gebruikt en ze op een verkeerde plek hebt teruggelegd. Je gaat twijfelen: ‘Misschien heb ik ze toch wel gebruikt?‘ 

Kleineren 

Je broer gooit lelijke woorden naar je hoofd. Hij beledigt en kleineert je. Als je hem hiermee confronteert, zegt hij dat hij dat nooit heeft gezegd. ‘Je hebt het vast verkeerd gehoord’.  

Verwarring 

Een gaslighter is goed in verwarring zaaien. De ene dag twijfelt je partner over de relatie. ‘Ik weet niet of onze relatie een toekomst heeft’. Het zet jou aan het denken. Misschien ben je bang om je partner kwijt te raken of je denkt ook dat er geen toekomst in zit. De dag erna is je partner van mening veranderd. ‘Ik heb nooit aan onze relatie getwijfeld’. 

Gaslighting en narcisme  

Gaslighting is een emotionele manipulatietechniek die vaak wordt gebruikt door mensen met narcisme. Maar niet elke gaslighter is een narcist – en niet elke narcist gaslight. Eigenlijk kan iedereen deze manipulatieve tactiek gebruiken. Het doel is meestal om iemand klein te maken en afhankelijk te houden.

Sommige gaslighters doen dit bewust om controle te krijgen. Anderen doen het onbewust, uit onzekerheid of omdat ze het hebben aangeleerd als overlevingsmechanisme. Wat de reden ook is: het effect op het slachtoffer is schadelijk.

Gevolgen gaslighting 

Alle leugens, twijfels en verwarringen hebben negatieve gevolgen op je mentale gezondheid. Je cijfert jezelf de hele tijd weg, waardoor je jezelf en je behoeftes uit het oog verliest. Het is steeds moeilijker voor je om te bepalen wat echt is of wat je je inbeeldt. De gaslighter bepaalt dit voor je. Je gaat leven naar zijn of haar waarheid. Hierdoor kan je extreem onzeker worden. Je kan last krijgen van angst, een depressie of veel stress. Doordat je niet meer op jezelf vertrouwt, durf je je ervaringen niet meer te delen uit angst dat ze jou niet geloven. Dit kan heel eenzaam zijn. Gaslighting heeft niet alleen mentale gevolgen, maar ook lichamelijk. Door de hoeveelheid stress die je ervaart, kan je last krijgen van hoofdpijn, maagklachten, slaapproblemen en vermoeidheid. 

Omgaan met gaslighting 

Het is belangrijk om jezelf te beschermen tegen gaslighting – en gelukkig kan je daar zelf veel in doen. Het begint bij bewustwording. Een goede manier om dat te bereiken, is door gesprekken op te schrijven. Als je terugleest wat er is gezegd, herken je sneller de patronen van manipulatief gedrag.

Daarna kan je jezelf trainen om anders te reageren. Geef geen ruimte aan manipulatie. Blijf dicht bij wat jij ziet en voelt. Houd je reactie kort, of reageer helemaal niet – je hoeft niet op alles in te gaan.

Je kan er ook voor kiezen om de ander erop aan te spreken. Dit kan heel moeilijk zijn. Soms is het beter om afstand te nemen. Zoek steun bij vrienden, familie of een psycholoog. Onthoud: je staat er niet alleen voor. Er zijn mensen die je willen en kunnen helpen. 

Hulp bij gaslighting 

Ben je het slachtoffer van gaslighting? Weet dat je er niet alleen voor staat. Een psycholoog kan je bijvoorbeeld helpen bij het opbouwen van je zelfvertrouwen of om stress en/of angstklachten te verminderen. Het is net waar jouw behoeftes liggen. Wil je meer weten over hoe wij je kunnen helpen? Plan een gratis adviesgesprek of bel 085-4014720.