Waarom gebruiken mensen AI als psycholoog?
Steeds meer mensen praten over hun gedachten en gevoelens met een chatbot in plaats van met een echt persoon. Daar zijn verschillende redenen voor:
- Toegankelijkheid: AI-tools zoals ChatGPT zijn altijd beschikbaar, dag en nacht.
- Geen wachttijd: Terwijl je in de ggz soms maanden moet wachten, krijg je via AI direct reactie.
- Anonimiteit: Je hoeft jezelf niet te laten zien of alles hardop te zeggen.
- Beschrijven van gevoel: Als je niet goed weet wat je voelt, kan AI soms helpen om woorden te geven aan je gedachten.
Op het eerste gezicht lijkt dat dus best handig omdat het makkelijk en snel werkt, maar dat is het niet.
Wij kunnen je helpen
Direct de juiste hulp van een psycholoog die bij jou past
- Gekwalificeerde psychologen
- Snel en persoonlijk
- Geen wachtlijst
Gevaren van AI als gesprekspartner
Als je een chatbot gebruikt, zie je vaak de waarschuwing: AI kan fouten maken. En dat klopt. AI gebruikt grote hoeveelheden data, maar die klopt niet altijd. Daardoor kan AI verkeerde conclusies trekken of iets ‘denken’ te herkennen wat helemaal niet klopt. Sommige mensen gebruiken een chatbot om hun klachten te begrijpen, maar AI begrijpt jou niet echt. Het kan woorden verkeerd interpreteren en zo suggereren dat je misschien een bepaalde ‘diagnose’ hebt, terwijl dat niet zo is. Zo’n fout of misdiagnose kan je juist onzeker maken of verder in de war brengen. Zeker als je je al kwetsbaar voelt, kan dat veel invloed hebben. Daarnaast zijn er zorgen over de privacy en veiligheid. Je weet niet wat er met jouw gegevens gebeurt. Deel je persoonlijke informatie, dan is het belangrijk om daar goed over na te denken.
Waarom AI jou nooit zou moeten vertellen wat je moet doen
Een chatbot gaat met je mee in jouw antwoorden. Het stelt geen kritische vragen en bevestigt wat jij denkt. Dat lijkt fijn, maar het kan ook vervelend uitpakken. Zeker bij negatieve gedachten. De antwoorden komen vaak voort uit aannames die al in jouw vraag zitten. Ze kunnen jouw negatieve of onjuiste overtuigingen versterken en daardoor onjuist advies geven. AI gaat dus mee in jouw mening en denkfouten. Dit kan serieuze gevolgen hebben, vooral als iemand last heeft van suïcidale gedachten: AI-bots kunnen geen echte adviezen geven.
Geen vervanging voor de menselijke psycholoog
Een psycholoog kan in fysieke gesprekken jouw lichaamstaal als het ware lezen. Een chatbot kan niet zien of jij een open of gesloten houding aanneemt. Een psycholoog kan wel echte gedragsobservaties doen. Wat hierbij komt kijken, is het confronteren van een cliënt: waarom lacht iemand dingen weg? Dit kunnen chats niet zien, en zullen alleen op dit onderwerp ingaan als jij er zelf wat over zegt. Hetzelfde geldt voor emoties: chats kunnen emoties niet zien, omdat het moeilijk te zeggen is wat voor toon iemand heeft in een online tekstberichtje. Die signalen opmerken, maakt het verschil.
AI in crisissituaties
Vertrouw nooit op een chatbot als het echt slecht met je gaat. AI is niet geschikt voor crisissituaties. Een chatbot kan namelijk niet goed inschatten hoe ernstig iets is, zoals of je echt gevaar loopt of suïcidale gedachten hebt. Het mist het menselijke gevoel om te herkennen wanneer iemand direct hulp nodig heeft. AI kan dan misschien wel iets ‘ondersteunends’ terugzeggen, maar het kan geen professioneel advies geven of ingrijpen als het echt mis dreigt te gaan. In zulke situaties heb je een mens nodig: iemand die luistert, doorvraagt en verantwoordelijkheid kan nemen.
Wanneer wel en wanneer geen ChatGPT?
Het is belangrijk om AI nooit te gebruiken in crisissituaties. AI kan een handig hulpmiddel zijn als je je gedachten wilt ordenen of woorden zoekt voor wat je voelt. Maar het is geen vervanging voor échte hulp. Zie AI als tool, niet als persoon.
Neem bij crisissituaties contact op met de hulpverleners van 113 Zelfmoordpreventie. Bel 113 of chat met hen via 113.nl.
Direct de juiste hulp
Heb je vragen of ben je op zoek naar de juiste hulp? Ons psychologisch verwijsteam staat klaar met persoonlijk advies en kan je direct koppelen aan een psycholoog die bij je past. Bel 085-4014720 of plan direct je adviesgesprek in.
