Hypochondrie

Wat is hypochondrie?

Hypochondrie is een angststoornis. Het wordt ook wel ziektevrees of ziekteangst genoemd. Bij elk pijntje, jeuk, steek of kramp denk je al snel: 'Zou er iets mis zijn?'.

Veel mensen met hypochondrie gaan vaak naar de huisarts om zeker te weten dat ze gezond zijn. Maar zelfs als de huisarts zegt dat er niets aan de hand is, blijft de angst. Je kan je daardoor niet serieus genomen voelen. Een bezoek aan de huisarts kan dan heel spannend zijn.

Bestaan er verschillende vormen van hypochondrie?

We spreken van hypochondrie als je je langer dan zes maanden veel zorgen maakt over je gezondheid en lichaam. Er zijn twee vormen van hypochondrie:

• Ziekteangststoornis: hierbij ben je vooral bang dat je ernstig ziek bent of ziek gaat worden, terwijl je weinig tot geen lichamelijke klachten hebt.
• Somatisch-symptoomstoornis: hierbij heb je last van lichamelijke klachten, zoals pijn of vermoeidheid. Tegelijk krijg je ook last van psychische klachten, zoals piekeren, angst of somberheid. Deze combinatie heeft veel invloed op hoe je denkt, voelt en doet in het dagelijks leven.

In beide gevallen ben je veel bezig met je lichaam en gezondheid: je controleert jezelf vaak, zoekt informatie op, of vermijdt juist dokters of ziekenhuizen uit angst voor slecht nieuws.

Hypochondrie symptomen

Misschien herken je het wel: je voelt iets in je lichaam en meteen slaat de twijfel toe. Je gedachten blijven hangen bij wat het zou kunnen zijn, en je merkt dat het je steeds meer bezighoudt. Bij hypochondrie kan je last hebben van verschillende klachten, zoals:

• hartkloppingen, transpireren, koude rillingen, duizeligheid, beven;
• benauwdheid, een vervelend gevoel op de borst;
• tintelingen of een doof gevoel in handen en/of voeten;
• droge mond, misselijkheid, maagklachten, braken of diarree;
• hoofdpijn, rood worden, flauwvallen;
• het gevoel niet meer te weten wie of waar je bent;
• het gevoel dat je de controle over jezelf verliest, gek wordt of doodgaat.

Wanneer is bezorgdheid over je gezondheid een probleem?

Veel mensen maken zich weleens zorgen over hun gezondheid. Dat betekent niet automatisch dat er sprake is van hypochondrie. Bij hypochondrie nemen de zorgen veel tijd en energie in beslag. Je bent bijvoorbeeld gelijk bang dat je ernstig ziek bent als je begint te hoesten, ook als artsen geen lichamelijke oorzaak voor je klachten kunnen vinden.

Oorzaak van hypochondrie

Er zijn verschillende redenen waarom iemand hypochondrie ontwikkelt. Soms speelt erfelijkheid een rol. In sommige families komen angstklachten vaker voor, waardoor je zelf ook gevoeliger kan zijn voor angst. Nare gebeurtenissen, zoals gepest worden of het meemaken van misbruik, kunnen ook bijdragen aan het ontstaan van angst voor ziekte.

Daarnaast spelen je opvoeding en jeugdervaringen vaak een belangrijke rol. Als je als kind niet goed hebt geleerd hoe je met ziekte of lichamelijke klachten omgaat, kan dat later problemen geven. Denk bijvoorbeeld aan ouders die heel bezorgd waren over je gezondheid, of juist ouders die daar geen aandacht aan gaven. Ook als je op jonge leeftijd ernstig ziek bent geweest, kan je later sneller ongerust raken bij nieuwe lichamelijke klachten.

Soms is er geen duidelijke oorzaak aan te wijzen. Hypochondrie ontstaat meestal niet door één enkele gebeurtenis, maar door een combinatie van ervaringen, gevoelens en persoonlijke gevoeligheden.

Gevolgen van hypochondrie

Hypochondrie kan veel energie kosten. Je bent veel bezig met je gezondheid, piekert veel en zoekt geruststelling door te googelen, je lichaam te controleren of vaak naar de huisarts te gaan. Een bezoek aan de dokter stelt je misschien even gerust, maar vaak komt de angst snel terug.

Je voelt je vaak erg gespannen. Lichamelijke sensaties kunnen paniek oproepen. Dit kan invloed hebben op je dagelijks leven. Misschien kom je hierdoor niet toe aan het huishouden of heb je een slechte focus op je werk. Ook kan het invloed hebben op je relaties. Je zoekt misschien vaak geruststelling bij anderen.

Het komt ook voor dat mensen met hypochondrie ziekenhuisbezoeken en afspraken bij de huisarts juist vermijden. Hierdoor kan je juist te maken krijgen met gezondheidsproblemen – datgene waar je zo bang voor bent.

Omgaan met hypochondrie

Als je merkt dat je angstig wordt, kan het helpen om je gedachten op te schrijven. Wat voel je op dat moment? Waar ben je bang voor? En wat doet die angst met je? Door dit op papier te zetten, krijg je meer overzicht. Dat geeft vaak wat rust in je hoofd.

Misschien probeer je je gedachten te negeren, maar dat helpt vaak niet. Je kan beter tegen jezelf zeggen: 'Ik voel dit nu, maar dat betekent niet dat ik ziek ben', of: 'Deze gedachte komt door angst, en dat is niet erg'. Als je het hardop zegt, kan je er wat afstand van nemen.

Wil je weten wat je nog meer kan doen? Lees hier onze tips voor omgaan met hypochondrie.

Hypochondrie behandeling

Hulp zoeken voor hypochondrie kan best een grote stap zijn. Veel mensen gaan eerder naar een arts om te horen dat ze niets ernstigs hebben dan naar een psycholoog. Maar het uitsluiten van ziektes helpt vaak maar kort. De uitslag stelt je misschien even gerust, maar de angst komt meestal snel terug.

Als je last hebt van hypochondrie, kan een psycholoog je juist goed helpen. De behandeling begint meestal met uitleg, zodat je beter begrijpt wat er precies gebeurt als je je zorgen maakt over je gezondheid. Daarna ga je stap voor stap aan de slag met cognitieve gedragstherapie. Je onderzoekt welke gedachten je angstig maken, wat die met je doen en hoe je daar anders mee om kan gaan. Je leert om die gedachten te vervangen door gedachten die realistischer zijn en je meer rust geven.

Hulp bij hypochondrie

Heb je vragen of wil je gewoon even overleggen? Neem dan gerust contact op met ons psychologisch verwijsteam. Je kan ons bellen op 085-4014720 of een gratis adviesgesprek inplannen. We luisteren naar je verhaal en denken met je mee.