De relatie tussen burn-out en perfectionisme

Kan perfectionisme een burn-out veroorzaken? Perfectionisme is niet per definitie een slechte eigenschap. Je streeft naar hoge kwaliteit en zet je voor de volle 100% in voor een taak. Niets mis mee toch? Er is een verschil tussen gezond en ongezond perfectionisme. Bij gezond perfectionisme doe je je best, maar vind je het oké als er een keer iets niet lukt. Met gezond perfectionisme is inderdaad niks mis. Dit geldt niet voor ongezond perfectionisme. Bij ongezond perfectionisme is alleen het allerbeste resultaat goed genoeg. Als er iets niet lukt kan je daar heel erg mee zitten. Perfectionisme zelf veroorzaakt geen burn-out. De ongezonde eisen die je aan jezelf stelt bij ongezond perfectionisme vormen wel een risicofactor.

Wat is (ongezond) perfectionisme?

Wanneer je perfectionistisch bent heb je de behoefte om goed te presteren. Perfectionisme kan een kwaliteit zijn, maar ook een valkuil. Bij gezond perfectionisme weet je wanneer je tevreden kan zijn met het resultaat en mag je fouten maken. Bij ongezond perfectionisme is niks goed genoeg. Je wilt altijd overal de beste in zijn. De eisen die je aan jezelf stelt zijn onrealistisch. Hierdoor stel je jezelf steeds teleur en ervaar frustratie omdat je niet kan voldoen aan de hoge eisen die je aan jezelf stelt. Je kan veel last ervaren van ongezond perfectionisme. Ongezond perfectionisme kost je energie in plaats van dat het je wat oplevert. Het zorgt voor stress en maakt je volgens de Wereldgezondheidsorganisatie gevoeliger voor een burn-out.

Kenmerken ongezond perfectionisme

Kenmerken van ongezond perfectionisme kunnen onder andere zijn:

  • faalangst (je bent bang om fouten te maken)
  • veel piekeren
  • drang naar controle
  • omgaan met feedback is moeilijk en je ervaart feedback als een persoonlijke aanval
  • laag zelfbeeld en zeer zelfkritisch
  • je zegt overal ‘ja’ op en hebt moeite met het vragen van hulp
  • je vertoont uitstelgedrag omdat je bang bent dat je het niet kan
  • om perfectie te bereiken ga je over je grenzen heen of zoek je ze op

Oorzaken ongezond perfectionisme

Ten grondslag aan ongezond perfectionisme ligt vaak angst. De angst om niet goed genoeg te zijn. Angst voor controleverlies. Angst voor kritiek. Angst voor afwijzing. Andere oorzaken die meespelen zijn: iemands karakter, ervaringen die je hebt opgedaan in je leven, en aangeleerd gedrag.

Uit onderzoek blijkt dat millennials meer last hebben van perfectionisme dan andere generaties. Social media speelt hierbij een grote rol. Door social media kun je je eigen leven continu vergelijken met dat van anderen. Je wordt steeds geconfronteerd met ‘perfecte plaatjes’ en hierdoor ook met je eigen tekortkomingen. We willen net zo succesvol zijn als de ander. Op social media belichten mensen echter vooral graag de mooie kanten van hun leven. Vergeten wordt dat de mensen die ‘geslaagd’ zijn op social media in het dagelijks leven net zo goed moeilijkheden ondervinden.

Perfectionisten gevoeliger voor burn-out

Perfectionisme zelf maakt je niet gevoeliger voor een burn-out. Het zijn de onrealistische eisen die je aan jezelf stelt die een risico vormen. Door deze hoge eisen ervaar je vaak of continue stress: je hebt het gevoel niet te kunnen voldoen aan de eisen die je aan jezelf stelt. Oftewel: de draaglast is groter dan de draagkracht. Perfectionisten zijn gevoeliger voor stress.

Je twijfelt, piekert, ligt wakker en ervaart angst. Deze disfunctionele aspecten die horen bij het streven naar perfectie maken perfectionisme ongezond en je vatbaarder voor een burn-out. Daarnaast zoek je steeds je eigen grenzen op of overschrijd je die bij het streven naar perfectie. Je moet alles perfect doen en er is geen ruimte voor herstel; je staat altijd aan. Waardoor je fysiek en/of psychisch uitgeput raakt.

Als perfectionist een burn-out voorkomen

Om een burn-out te voorkomen is het belangrijk om ongezond perfectionisme achter je te laten. Hoe doe je dit? Het is om te beginnen belangrijk dat je er achter komt waar bij jou ongezond perfectionisme vandaan komt. Waarom moet alles zo perfect? Het is juist goed om fouten te maken. Hierdoor leer je dingen en ontwikkel je jezelf. Durf dus fouten te maken en zie het als iets positiefs.

Ongezond perfectionisme op het werk aanpakken
Wat doe je als ongezond perfectionisme je belemmert op je werk? Zorg dat je weet wat je baas van je verwacht. Stel aan de hand hiervan realistische doelstellingen. Het kan zijn dat jij namelijk te hoge doelen aan jezelf stelt.

Maar het is ook belangrijk dat je ontdekt wanneer anderen te hoge eisen aan je stellen. Leer wanneer je nee moet zeggen als anderen je taken toewijzen. Dat je een taak krijgt opgelegd betekent niet per definitie dat deze haalbaar is. Als perfectionist ben je geneigd om te veel hooi op je vork te nemen.

Tot slot moet je jezelf de tijd gunnen om te veranderen. Heb je hulp nodig om van ongezond perfectionisme af te komen? Een psycholoog kan je helpen om ingesleten patronen te doorbreken. Het kan lastig zijn om hulp te vragen als je perfectionistisch bent. Maar de juiste hulp kan er voor zorgen dat jij niet meer belemmerd wordt door ongezond perfectionisme.

Kom van je burn-out af

Wil je van stressklachten af of denk je dat je al een burn-out hebt? Blijf niet met je klachten lopen en neem contact met ons op. We kunnen je adviseren en plannen wanneer gewenst direct een afspraak voor je in bij een psycholoog.

  • Persoonlijk advies
  • Geen wachtlijst
  • Direct een afspraak
Zoek een psycholoog