De A van ADHD: wat moet je weten

De A van ADHD: wat moet je weten

Het ABC van therapie | De afgelopen decennia is er steeds meer aandacht gekomen voor ADHD, voornamelijk bij kinderen. Het was zo opvallend dat mensen er sceptisch op reageerden: kinderen zijn toch gewoon vaak druk? Bij een ADHD diagnose komt echter een hoop meer kijken dan alleen wat teveel energie. Wat ook vaak vergeten wordt: ADHD komt echt niet alleen bij kinderen voor. Een introductie van ADHD in 5 minuten.

 

             

Het Psyned ABC

Er zijn zoveel stoornissen en klachten te onderscheiden in de psychologie dat je er in kan verdwalen. Daarom scheppen wij van Psyned de komende tijd orde in de overvloed. De komende maanden delen wij elke twee weken een editie van het Psyned ABC: voor elke letter van het alfabet duiken we een stoornis of behandeling in en vertellen je wat je echt moet weten.

 

De A van: ADHD

ADHD staat voor Attention Deficit/Hyperactivity Disorder; het is een aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit. De kenmerken van ADHD zijn aangeboren en kunnen gepaard gaan met levenslange problemen in de aandachtsregulatie.

ADHD kenmerkt zich door verschillende gedragskenmerken die staan beschreven in de DSM, het handboek voor psychische aandoeningen. Er zijn drie basiselementen: aandachtstekort, hyperactiviteit en impulsiviteit. Er zijn ook drie basistypes: type 1 heeft vooral aandachttekort (dit type is ook wel bekend als ADD), type 2 vooral hyperactiviteit en type 3 heeft een mengeling van deze twee.

Mensen met ADHD worden vaak gemakkelijk afgeleid door prikkels en vinden het moeilijk om bepaalde taken te organiseren. Ook gaat ADHD vaak nog gepaard met andere psychische klachten zoals gedragsstoornissen, dyslexie, angst, depressie, verslaving en/of slaapproblemen.

Kortom: zeker niet een simpel geval van ‘teveel energie’.

 

Misvatting: ADHD komt alleen bij kinderen voor

ADHD komt niet alleen maar wel voornamelijk voor bij kinderen. Volgens de Gezondheidsraad heeft ongeveer 2 tot 5 procent van de schoolgaande kinderen tot 14 jaar een vorm van ADHD. Bij maar een deel van deze kinderen zijn deze symptomen zodanig ernstig dat ze specifiek behandeld moeten worden.

De kenmerken van AD(H)D manifesteren zich vaak al op jonge leeftijd, als blijkt dat het gedrag van een kind anders is dan bijvoorbeeld zijn of haar klasgenoten. Het valt op dat ze lastig stil kunnen zitten, niet rustig spelen en veel kwijtraken of verliezen. Voor een volledige lijst van kenmerken kan je kijken op deze pagina van Steunpunt ADHD.

Toch is ADHD dus niet alleen een kinderziekte: bij één op de drie kinderen blijven de symptomen van ADHD doorwerken in het volwassen leven. Naar schatting heeft 1 tot 2,5 procent van de volwassenen last van ADHD.

 

Behandeling ADHD

In de wetenschap wordt nu gedacht dat de oorzaak van ADHD ligt in een verstoring van een aantal specifieke hersenfuncties. Bij de behandeling van ADHD heeft medicatie daarom de meeste impact op de specifieke klachten van ADHD, zoals moeite met concentreren.

Waarmee kan een psycholoog dan helpen? Eline van der Wel, Psyned psycholoog in Almere: “Als psycholoog speel je een belangrijke rol in diagnostiek, daarnaast is het leren plannen en organiseren een groot onderdeel van de behandeling.” Een psycholoog herkent dus de signalen en kan handvatten bieden voor het dagelijks leven met ADHD.

Mensen met ADHD hebben hun hele leven gehoord dat ze lui of dom zijn, of niet goed genoeg hun best doen

Maar, zegt Van der Wel: in therapie gaat het ook vaak over het zelfbeeld. “Mensen met ADHD hebben hun hele leven gehoord dat ze lui of dom zijn, of niet goed genoeg hun best doen,” zegt de psycholoog. “Ik kan ze helpen om die symptomen van ADHD te herkennen en accepteren, en daarmee ook een stuk erkenning te vinden. Op die manier kunnen ze zich aanpassen aan de nieuwe situatie.”

 

Inspiratie: creatievelingen met ADHD

Er zijn genoeg beroemde namen waarvan bekend is dat zij met een vorm van ADHD te kampen hebben. Er zijn opvallend veel creatievelingen bij. Onder meer muzikant Justin Timberlake, acteur Channing Tatum en producer Will.I.Am hebben hier open over verteld en hebben hun problemen zelfs weten om te buigen naar iets positiefs: een creatieve carriere.

Acteur Channing Tatum vertelt in een interview met de New York Times ook openhartig over zijn vroegere worsteling met ADHD, en het effect dat dit had op zijn zelfbeeld. “Ik heb mezelf nooit beschouwd als een heel slim persoon. Geen succes hebben op die ene weg [school] doet wat met je. [...] je wordt in een standaard klas gegooid en dan kijk je om je heen en denk je: OK, ik ben niet zoals deze kinderen. Je bent gewoon anders.”

Will.I.Am: ‘Muziek houdt me helder en gefocust’

Will.I.Am vertelde in een interview dat zijn onrust zich uit in creatieve ideeën voor liedjes en muziek. “Ik gebruik geen medicijnen maar muziek om mijn ADHD onder controle te krijgen. Muziek is mijn dwangbuis. het houdt me helder en gefocust.”

---

Volgende week in het Psyned ABC: wat moet je weten over burn-outs.